Göz bebeklerinin birbirinden farklı büyüklükte olması anizokori olarak adlandırılır. Bu durum bazı kişilerde uzun süredir bulunan ve başka bir belirtiye yol açmayan fizyolojik bir özellik olabilir. Ancak göz bebeklerindeki farklılık yeni ortaya çıktıysa, özellikle görme değişikliği, göz ağrısı, baş ağrısı, çift görme veya göz kapağında düşme gibi belirtiler eşlik ediyorsa gecikmeden değerlendirilmelidir.
Göz Bebeklerinin Farklı Olmasına Ne Denir?
Gözün ortasındaki siyah bölgeye pupilla, yani göz bebeği adı verilir. Pupilla, göze giren ışık miktarını ayarlamak için aydınlıkta küçülür, karanlıkta ise büyür. İki göz bebeğinin çapının aynı olmaması anizokori olarak tanımlanır.
Anizokori her zaman bir hastalık anlamına gelmez. Bazı sağlıklı kişilerde iki göz bebeği arasında küçük bir boyut farkı uzun süredir bulunabilir ve herhangi bir görme problemi oluşturmayabilir. Bu nedenle göz bebeklerindeki farklılık değerlendirilirken yalnızca boyut farkına değil, farkın ne zamandır bulunduğuna ve başka belirtilerin eşlik edip etmediğine de bakılır.
Daha önce çekilmiş fotoğraflarda da benzer bir farklılığın bulunması, göz bebekleri arasındaki farkın yeni ortaya çıkıp çıkmadığını anlamaya yardımcı olabilir.
Göz Bebekleri Neden Farklı Büyüklükte Olur?
Göz bebekleri arasındaki boyut farkının farklı nedenleri olabilir. Bunlar arasında normal kabul edilebilen durumların yanı sıra göz, ilaç, travma veya sinir sistemiyle ilişkili nedenler de bulunur.
Fizyolojik anizokori
Bazı sağlıklı kişilerde iki göz bebeği arasında küçük bir boyut farkı bulunabilir. Buna fizyolojik anizokori denir. Fark genellikle uzun süredir vardır ve kişide başka bir göz veya nörolojik belirti bulunmaz.
Bu nedenle göz bebeklerinin eşit olmaması tek başına bir hastalık göstergesi olarak değerlendirilmez. Ancak daha önce olmayan bir farklılığın sonradan ortaya çıkması farklı şekilde ele alınmalıdır.
Göz damlaları ve bazı ilaçlar
Bazı ilaçlar ve göz damlaları pupillanın genişlemesine veya daralmasına neden olabilir. Özellikle yalnızca bir göze uygulanan ilaçlar iki göz bebeği arasında geçici boyut farkı oluşturabilir.
Göz bebeği farklılığı fark edildiğinde kullanılan göz damlalarının, ilaçların veya göze temas etmiş olabilecek maddelerin hekimle paylaşılması önemlidir.
Göz travması ve iris sorunları
İris, göz bebeğinin boyutunu belirleyen renkli göz bölümüdür. Travma sonucunda iris dokusunda meydana gelen hasarlar göz bebeğinin şeklini veya ışığa verdiği yanıtı değiştirebilir.
Daha önce geçirilmiş göz ameliyatları veya gözdeki bazı yapısal değişiklikler de pupilla boyutlarının birbirinden farklı görünmesine neden olabilir.
Göz hastalıkları
Bazı göz hastalıklarında göz bebeği farklılığı ortaya çıkabilir. Özellikle göz ağrısı, kızarıklık veya görmede belirgin değişiklik gibi başka belirtiler de varsa yalnızca pupilla boyutuna bakılarak değerlendirme yapılmamalıdır.
Bu nedenle yeni gelişen göz bebeği eşitsizliğinde kapsamlı bir göz muayenesi gerekebilir.
Sinir sistemiyle ilişkili nedenler
Pupillanın büyüyüp küçülmesini sağlayan mekanizma, gözün yanı sıra sinir sistemiyle de bağlantılıdır. Bu sinir yollarının etkilenmesi göz bebeklerinin farklı davranmasına yol açabilir.
Horner sendromu, Adie tonik pupillası veya üçüncü kraniyal sinirin etkilenmesi gibi bazı nöro-oftalmolojik durumlarda anizokori görülebilir. Bu tabloların birbirinden ayrılması için pupillanın ışığa verdiği yanıt, göz hareketleri, göz kapağının durumu ve diğer nörolojik bulgular birlikte değerlendirilir.
Göz Bebeklerinin Farkı Işıkta mı, Karanlıkta mı Belirginleşiyor?
Anizokorinin değerlendirilmesinde göz bebekleri arasındaki farkın aydınlıkta mı yoksa karanlıkta mı arttığı önemli bilgiler sağlayabilir.
Fark karanlık ortamda daha belirgin hale geliyorsa küçük olan göz bebeğinin yeterince genişlememesi söz konusu olabilir. Fark aydınlıkta belirginleşiyorsa bu kez büyük olan göz bebeğinin yeterince küçülmemesi değerlendirilebilir.
Bu ayrım, göz bebeğini kontrol eden mekanizmalar hakkında hekime bilgi verir. Ancak yalnızca evde farklı ışık koşullarında bakarak anizokorinin nedenini belirlemek veya tanı koymak mümkün değildir.
Göz Bebeklerinin Farklı Olması Ne Zaman Önemlidir?
Göz bebekleri arasındaki farklılık yeni başladıysa veya daha önce fark edilmeyen bir değişiklik söz konusuysa göz muayenesi gerekebilir. Bunun aciliyetini belirlemede, farklılığa eşlik eden belirtiler önem taşır.
Özellikle şu bulguların birlikte görülmesi gecikmeden tıbbi değerlendirme gerektirebilir:
- Ani başlayan göz bebeği farklılığı
- Şiddetli veya yeni başlayan baş ağrısı
- Göz ağrısı
- Görmede azalma veya belirgin görme değişikliği
- Çift görme
- Göz kapağında düşme
- Göz hareketlerinde bozulma
- Göz veya kafa travması
- Baş dönmesi, güçsüzlük veya başka nörolojik belirtiler
Dolayısıyla yeni başlayan her göz bebeği farklılığı otomatik olarak acil bir durum anlamına gelmez. Ancak özellikle yukarıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa durumun nedeninin gecikmeden araştırılması önemlidir.
Göz Bebekleri Farklıysa Muayenede Neye Bakılır?
Anizokorinin nedenini belirlemek için öncelikle durumun ne zaman başladığı, daha önce benzer bir farklılığın olup olmadığı, kullanılan ilaçlar ve göz damlaları, geçirilmiş göz travmaları veya ameliyatlar değerlendirilir.
Göz muayenesinde pupillaların aydınlık ve karanlık koşullardaki boyutları ve ışığa verdiği yanıt karşılaştırılabilir. Bunun yanında göz hareketleri, göz kapakları ve gözün diğer yapıları da incelenir.
Gerekli görülürse hastanın belirtilerine ve muayene bulgularına göre ek göz veya nörolojik incelemeler planlanabilir. Amaç yalnızca göz bebekleri arasındaki farkı belirlemek değil, bu farklılığın altında yatan nedeni ortaya koymaktır.
Bu nedenle anizokori için herkese uygulanan tek bir testten söz etmek doğru değildir. Değerlendirme, kişinin öyküsü ve muayene bulgularına göre şekillenir.
Sık Sorulan Sorular
Göz bebeklerinin farklı olması normal olabilir mi?
Evet. Bazı sağlıklı kişilerde uzun süredir bulunan küçük bir göz bebeği farkı fizyolojik anizokori olabilir. Ancak yeni ortaya çıkan veya başka belirtilerle birlikte görülen farklılık değerlendirilmelidir.
Anizokori kendiliğinden geçer mi?
Nedene bağlıdır. İlaç veya göz damlası kullanımına bağlı geçici değişiklikler düzelebilirken, yapısal veya sinir sistemi kaynaklı nedenlerde farklı bir değerlendirme ve tedavi gerekebilir.
Göz damlaları göz bebeklerini farklı büyüklükte yapabilir mi?
Evet. Bazı göz damlaları ve ilaçlar pupillanın boyutunu etkileyebilir. Bu nedenle kullanılan ilaçların muayene sırasında belirtilmesi önemlidir.
Göz bebeği farklılığı ne zaman acildir?
Yeni başlayan göz bebeği farklılığına ani baş ağrısı, göz ağrısı, görme değişikliği, çift görme, göz kapağı düşüklüğü, göz hareketlerinde bozulma veya başka nörolojik belirtiler eşlik ediyorsa hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.
Anizokori nasıl teşhis edilir?
Anizokori, göz muayenesi sırasında pupilla boyutlarının ve ışığa verdiği yanıtın değerlendirilmesiyle fark edilir. Nedeni belirlemek için kişinin öyküsü ve eşlik eden bulguları da dikkate alınır.
editör iletişim: originstudio.team@gmail.com