Akıllı mercek çoğunlukla katarakt ameliyatıyla birlikte anılır. Oysa gözde katarakt yokken de doğal mercek alınabilir ve yerine akıllı mercek yerleştirilebilir. Bu ameliyata refraktif lens değişimi denir. Tekniği katarakt ameliyatıyla aynıdır. Fark, alınan merceğin hâlâ saydam olmasıdır.
Bu fark kararı da değiştirir. Katarakt ameliyatı görmeyi bozan bir sorunu gidermek için yapılır. Refraktif lens değişiminde ise amaç göz numarasını ve yakın görme sorununu düzeltmektir. Bu nedenle ameliyatın olası riskleri, gözlük ihtiyacını azaltma hedefiyle birlikte tartılır.
Refraktif lens değişimi kimler için değerlendirilir?
Bu seçenek en sık 40'lı yaşlardan sonra, yakını görmekte zorlanmaya başlayan kişilerde gündeme gelir. Bu durumun tıbbi adı presbiyopidir. Doğal mercek yaşla birlikte esnekliğini yitirir ve yakına odaklanma yeteneği azalır. Yakın görmesi erken bozulan hipermetroplarda refraktif lens değişimi daha sık konuşulur.
Değerlendirmede öne çıkan durumlar şunlardır:
- 40 yaşın üzerinde olup hem uzak hem yakın için gözlük kullanmak
- Lazer tedavisinin güvenli sınırlarını aşan yüksek bir göz numarasına sahip olmak
- Kornea kalınlığının lazer tedavisi için yeterli olmaması
- Doğal mercekte başlangıç düzeyinde bulanıklaşma bulunması
Bu durumlardan birinin bulunması, ameliyatın uygun olduğu anlamına gelmez. Retinanın, göz sinirinin ve göz yüzeyinin sağlığı da merceğin sağlayacağı görme kalitesini belirler. Hangi bulguların akıllı merceğe engel olabileceği, akıllı mercek türleri ve uygunluk değerlendirmesi sayfasında ayrıntılı olarak anlatılıyor.
Lazer mi, lens değişimi mi?
Lazer yöntemleri korneanın şeklini değiştirir, doğal mercek yerinde kalır. Bu nedenle lazerle uzak görme düzelse bile presbiyopi ilerlemeye devam eder ve yıllar içinde yakın gözlük ihtiyacı doğabilir. Bu yaş grubunda lazerin nasıl planlandığı, 40 yaş sonrası lazer ameliyatı yazısında ele alınıyor. Refraktif lens değişiminde ise yakın görme sorununun kaynağı olan doğal mercek çıkarılır.
| Lazer (SMILE Pro, LASIK, No Touch) | Refraktif lens değişimi | |
|---|---|---|
| Nerede uygulanır? | Korneada | Göz içinde, doğal merceğin yerinde |
| Doğal mercek | Yerinde kalır | Alınır, yerine göz içi mercek konur |
| Yakın görme | Presbiyopi ilerlemeye devam eder | Akıllı mercekle yakın ve orta mesafe hedeflenebilir |
| İleride katarakt | Gelişebilir | O gözde gelişmez |
| Öne çıkan risk başlıkları | Göz kuruluğu, korneayla ilgili sorunlar | Göz içi cerrahinin riskleri, retina dekolmanı |
Kırk yaşın altındaki ve doğal merceği hâlâ odak değiştirebilen kişilerde, lazer yöntemleri ya da doğal merceğin önüne yerleştirilen fakik göz içi mercekler genellikle daha uygun seçenekler olarak kabul edilir. Doğal mercek alındığında gözün odak değiştirme yeteneği de kaybolur ve bu kayıp geri alınamaz.
Yüksek miyopide retina riski neden ayrıca konuşulur?
Mercek ameliyatı, gözün içini dolduran vitreus jelinin dengesini değiştirir ve retina dekolmanı riskini artırabilir. Bu risk herkes için aynı düzeyde değildir. Genç yaş, yüksek miyopi, göz uzunluğunun fazla olması ve erkek cinsiyet riski artıran başlıca etkenlerdir. Vitreusun henüz retinadan ayrılmamış olması da riski artırır. Göz uzunluğu kısa olan hipermetrop gözlerde bu risk daha düşük kabul edilir.
Bu nedenle yüksek miyoplarda ameliyattan önce göz bebeği büyütülür ve retinanın çevresi ayrıntılı olarak incelenir. Retinada zayıf bir alan ya da yırtık görülürse, bu alanın ameliyattan önce lazerle tedavi edilmesi gündeme gelebilir. Bu tedavi riski azaltmayı amaçlar, ancak tamamen ortadan kaldırmaz.
Ameliyattan sonra hangi belirtilerde hemen başvurulmalı?
İlk haftalarda batma, sulanma, ışık hassasiyeti ve gece ışık kaynaklarının çevresinde halka görülmesi beklenebilir. Halkaların neden oluştuğu ve zamanla nasıl değiştiği, akıllı mercekte gece görüşü yazısında açıklanıyor.
Aşağıdaki belirtiler ise beklemeden göz muayenesi gerektirir:
- Uçuşan cisimlerin aniden artması, ışık çakması ya da görme alanında perde inmesi hissi
- Giderek artan ağrı ve kızarıklık
- Görmenin belirgin biçimde azalması
Bu belirtiler her zaman ciddi bir soruna işaret etmez, ancak nedenleri muayeneyle belirlenmelidir. Retina dekolmanı ameliyattan aylar, hatta yıllar sonra da gelişebilir. Bu nedenle ilk iyileşme dönemi bittikten sonra da bu belirtilere dikkat etmek gerekir. Perde inmesi hissinin neden acil değerlendirme gerektirdiği, retina dekolmanı yazısında anlatılıyor.
Sık Sorulan Sorular
Refraktif lens değişiminden sonra katarakt olur mu?
Doğal mercek alındığı için o gözde katarakt gelişmez. Ancak yeni merceğin yerleştirildiği kapsül zamanla bulanıklaşabilir. Bu durum genellikle kısa bir lazer işlemiyle giderilir. Ayrıntılar YAG lazer sonrası dikkat edilmesi gerekenler yazısında yer alıyor.
Akıllı mercek yerine standart mercek de seçilebilir mi?
Evet. Retina ya da göz siniri sorunu bulunan veya gece görüşünün kritik olduğu bir işte çalışan kişilerde tek odaklı (monofokal) mercek daha doğru seçenek olabilir. Bazı kişilerde bir göz uzağa, diğer göz yakın-orta mesafeye ayarlanarak gözlük ihtiyacı azaltılabilir.
Daha önce lazer ameliyatı oldum, lens değişimi yapılabilir mi?
Yapılabilir. Ancak lazer korneanın şeklini değiştirdiği için mercek gücünün hesaplanması daha özenli bir planlama gerektirir. Bu konu excimer lazer sonrası katarakt ameliyatı yazısında ele alınıyor.
İki göz aynı gün mü ameliyat edilir?
Gözler çoğunlukla farklı günlerde ameliyat edilir. İkinci gözün ameliyat zamanı, ilk gözün iyileşmesine ve görme sonucuna göre planlanır.
Ameliyattan sonra göz numarası kalır mı?
Mercek gücü ölçümlerle hesaplansa da beklenenden farklı küçük bir numara kalabilir. Bu durumda gözlük kullanmak ya da ek bir düzeltme yapmak gerekebilir.
Takılan mercek gerekirse çıkarılabilir mi?
Göz içi mercek gerektiğinde değiştirilebilir, ancak bu ek bir cerrahi işlemdir. Alınan doğal mercek ise geri takılamaz.
Katarakt yokken mercek değişimine karar verirken yaş ve göz numarası tek başına belirleyici değildir. Kornea yapısı, göz uzunluğu, retinanın durumu ve kişinin hangi mesafelerde gözlüksüz görmek istediği birlikte değerlendirilir. Lazer ya da fakik mercek daha uygun bir seçenekse, bu da aynı muayenede ortaya çıkar.
editör iletişim: originstudio.team@gmail.com