Kısa cevap
Katarakt ameliyatında küçük bir kesiden girilir, bulanıklaşmış doğal mercek ultrason enerjisiyle parçalanarak alınır ve yerine yapay göz içi mercek yerleştirilir. Bu yönteme fakoemülsifikasyon denir. İşlem genellikle damlayla veya lokal uyuşturmayla yapılır. Sonuçlar çoğu hastada iyidir ancak her ameliyatta olduğu gibi riskler vardır.
Katarakt ameliyatında, bulanıklaşmış doğal mercek gözden çıkarılır ve yerine yapay bir göz içi mercek yerleştirilir. Bu işlem çoğunlukla fakoemülsifikasyon adı verilen yöntemle, küçük bir kesiden yapılır. Derlemelere göre fakoemülsifikasyon ile mercek implantasyonu, çoğu hasta için tercih edilen tedavidir ve sonuçlar genel olarak iyidir.
Ameliyattan önce neler yapılır?
Ameliyat öncesinde göz muayenesi yapılır ve gözün ölçümleri alınır. Bu ölçümler, yerleştirilecek yapay merceğin gücünü hesaplamak için kullanılır. Hekim ayrıca kornea, göz yüzeyi ve retinayı değerlendirir. Diyabet gibi eşlik eden hastalıklar varsa bunlar da dikkate alınır. Derlemeler, özellikle diyabetli hastalarda göz yüzeyi, kornea, iris ve arka bölümün dikkatli değerlendirilmesinin önemini vurgular. Kullandığınız ilaçlar ve daha önce geçirdiğiniz göz ameliyatları hakkında hekiminize bilgi vermeniz gerekir. Ölçümlerin sonuca etkisi için katarakt ameliyatında hangi ölçümler sonucu değiştirir yazımıza göz atabilirsiniz.
Ameliyat hangi aşamalardan oluşur?
Fakoemülsifikasyon genel hatlarıyla şu aşamalarla yapılır:
- Göz, damla veya lokal uyuşturma ile hissizleştirilir.
- Korneanın kenarında küçük bir kesi açılır.
- Merceği çevreleyen ince zarın ön yüzünde dairesel bir açıklık oluşturulur.
- Bulanık mercek, ultrason enerjisiyle küçük parçalara ayrılır ve emilerek çıkarılır.
- Mercek kapsülünün içine katlanabilir yapay göz içi mercek yerleştirilir.
- Kesi, çoğunlukla dikişe gerek kalmadan kendiliğinden kapanır; yine de bu durum teknik duruma göre değişebilir.
Süre ve ayrıntılar kişiye göre farklılık gösterir. Kataraktın yoğunluğu, gözün yapısı ve eşlik eden hastalıklar işlemin seyrini etkileyebilir; bu yüzden hekiminiz size özel bir plan yapar. Ameliyat sırasında uyanık olabilirsiniz ve hekimin sözlü yönlendirmelerine uymanız istenebilir; hekim bu konuda sizi önceden bilgilendirir.
Hangi yapay mercek takılır?
Yapay mercekler farklı tiplerde olabilir. Monofokal mercekler genellikle bir mesafede, çoğunlukla uzakta netlik sağlar. Gelişmiş tasarımlı mercekler ise birden fazla mesafede görmeyi hedefler. Yeni mercek platformlarının varlığı hekime görme ihtiyacınıza göre seçim yapma imkânı verir. Yüzey bütünlüğü, keratometri ölçümleri ve hesaplama formülleri hedef numaraya ulaşmada önemlidir. Seçim ve farklar için monofokal mercek mi, akıllı mercek mi yazımızı okuyabilirsiniz.
Femtosaniye lazer bu ameliyatta kullanılır mı?
Bazı merkezlerde ameliyatın belirli adımları femtosaniye lazerle yapılabilir. Bu yöntem kesi, kapsül açıklığı ve mercek parçalama adımlarını otomatikleştirir. Derlemeler, lazerle yardımlı yöntem ile standart ultrason yöntemi arasında görme ve refraktif sonuçlarda büyük farklar olmadığını bildirmektedir. Ayrıntılar için femtosaniye lazerli katarakt ameliyatı yazımıza bakabilirsiniz.
Ameliyat sonrası süreç nasıldır?
Ameliyat sonrasında genellikle gözün üstü bir süre kapatılır, ardından hekimin yazdığı damlalar kullanılır. Gözü ovuşturmamak, su ve kirden korumak ve kontrollere gitmek gerekir. İlk günlerde hafif batma, sulanma veya bulanıklık olabilir. Görme birkaç gün içinde düzelmeye başlayabilir, ancak hızı kişiye göre değişir. Ayrıntılar için katarakt ameliyatı sonrası dikkat edilecekler yazımıza bakabilirsiniz.
Riskleri nelerdir?
Katarakt ameliyatı genel olarak güvenli kabul edilir, ancak her cerrahi işlem gibi riskleri vardır. Enfeksiyon, iltihap, kornea ödemi, yapay merceğin konumunun değişmesi, retina sorunları ve merceğin arkasındaki zarda sonradan bulanıklık gelişmesi bunlar arasında sayılabilir. Derlemelere göre enfeksiyon gibi komplikasyonlar çoğunlukla önlenebilir ya da zamanında yönetildiğinde iyi sonuç verir. Riskleri ayrıntılı öğrenmek için katarakt ameliyatının riskleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Ameliyat sonrası hangi belirtilerde hemen hekime başvurmalıyım?
- Giderek artan şiddetli göz ağrısı.
- Ani görme azalması.
- Belirgin kızarıklık veya akıntı.
- Gözde perde inmesi hissi ya da ani ışık çakmaları.
Bu belirtiler komplikasyon işareti olabilir; kontrol gününü beklemeden hekime ulaşmalısınız.
Göz basıncı ve eşlik eden hastalıklar ameliyatı nasıl etkiler?
Glokomu olan kişilerde katarakt ameliyatı göz basıncını etkileyebilir. Açık açılı glokomda yapılan randomize kontrollü çalışmaların sistematik derlemesinde, ameliyat sonrası göz basıncında 4,1 ile 8,5 mmHg arasında değişen tutarlı bir düşüş görülmüştür. Ayrıca kullanılan glokom ilacı sayısında ortalama 0,2 ile 1,0 arasında azalma bildirilmiştir. Bu bulgular, katarakt ameliyatının glokom tedavisindeki yerinin henüz tam belirlenmediğini de vurgular; ilaçlarla ilgili karar her hastada hekime aittir. Şeker hastalığı olanlarda ise ameliyat öncesi göz yüzeyi, kornea, iris ve arka bölümün dikkatli değerlendirilmesi, gelişmiş fakoemülsifikasyon teknikleri ve uygun yardımcı ilaçların kullanımı sonuçları iyileştirmiştir. Ayrıntılar için katarakt ve glokom birlikte olursa ve şeker hastalığı ve katarakt yazılarına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Katarakt ameliyatı kaç dakika sürer?
Süre kişiye ve kataraktın yoğunluğuna göre değişir. Hekiminiz size tahmini bir süre söyleyebilir.
Ameliyat sırasında bir şey görür müyüm?
İşlem sırasında ışık ve hareket algılayabilirsiniz, ancak ameliyatı ayrıntılarıyla izlemezsiniz. Hekim süreci önceden anlatır.
İki göz aynı gün ameliyat edilir mi?
Bu karar kişiye göre değişir. Ayrıntılar için iki göze aynı gün katarakt ameliyatı yazımıza bakabilirsiniz.
Ameliyat sonrası gözlük gerekir mi?
Seçilen mercek tipine ve gözün yapısına bağlıdır. Bazı kişilerde özellikle yakın için gözlük gerekebilir. Bu konuyu katarakt ameliyatından sonra gözlük yazımızda bulabilirsiniz.
Bilimsel kaynaklar
- Lam D, Rao SK, Ratra V, et al.. Cataract. Nat Rev Dis Primers. 2015. PMID: 27188414
- Cicinelli MV, Buchan JC, Nicholson M, et al.. Cataracts. Lancet. 2023. PMID: 36565712
- Zarei-Ghanavati S, Hadi Y, Habibi A, et al.. Cataract and diabetes: review of the literature. J Cataract Refract Surg. 2024. PMID: 39254426
- Brízido M, Rodrigues PF, Almeida AC, et al.. Cataract surgery and IOP: a systematic review of randomised controlled trials. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2023. PMID: 36441227



