Kısa cevap
Akıllı mercek sonrası halo ve kamaşma bazı hastalarda zamanla azalır, çünkü beyin yeni görüntüye uyum sağlar (nöroadaptasyon). Ancak herkeste tamamen geçmeyebilir ve süre kişiden kişiye değişir. Şikâyet sürerse merceğin konumu, kalan kırma kusuru, göz kuruluğu veya arka kapsül bulanıklığı gibi nedenler muayeneyle araştırılmalıdır.
Akıllı (çok odaklı) mercek sonrası halo ve kamaşma bazı hastalarda zamanla azalır, çünkü beyin yeni görüntüye alışır. Ancak herkeste tamamen geçmeyebilir; süre ve düzey kişiden kişiye değişir. Bu yazıda halo ve kamaşmanın neden oluştuğunu, nöroadaptasyonun rolünü ve ne zaman muayene gerektiğini anlatıyoruz.
Halo ve kamaşma neden olur?
Halo, ışık kaynaklarının etrafında halkalar görülmesidir; kamaşma ise parlak ışıkta rahatsız edici parlama hissidir. Bu belirtilerin tıptaki adı disfotopsidir. Çok odaklı ve EDOF mercekler ışığı birden fazla odağa böldüğü için bu etkiler görülebilir. Bir derlemede çok odaklı lenslerin disfotopsi belirtileriyle daha sık ilişkili olduğu ve bunun hasta memnuniyetsizliğinin en yaygın nedenlerinden biri olduğu belirtilmiştir. Mercek tasarımına göre yan etkilerin düzeyi de değişir. Mercek tiplerini karşılaştırmak için EDOF mercek nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Nöroadaptasyon nedir, ne işe yarar?
Nöroadaptasyon, beynin yeni merceğin oluşturduğu görüntüleri yorumlamaya ve gereksiz olanları bastırmaya alışmasıdır. Çok odaklı mercek sonrası uyumda önemli bir rol oynadığı düşünülmektedir; ayrıca iki gözün birlikte kullanılması (çift taraflı yerleştirme) derinlik algısı açısından da önemlidir. Sinirsel uyum yeterli gelişmezse bulanık görme ve halo şikâyetleri sürebilir.
İki kaynakta ise nöroadaptasyonu desteklemeye yönelik programlar araştırılmıştır:
- Trifokal mercek takılan 60 kişilik randomize, plasebo kontrollü bir çalışmada, ameliyattan hemen sonra 20 seans (her biri 30 dakika) evde görsel eğitim verilmiştir. Eğitim grubunda yalnızca bir gözle ölçülen gözlüksüz orta mesafe görmede anlamlı iyileşme bulunmuş; gruplar arası fark ise istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır.
- Video oyunlarının nöroadaptasyonu destekleme potansiyelini inceleyen derlemede, bunu doğrulayacak daha fazla araştırmaya gerek olduğu, bu hasta grubunda bir karşılaştırmalı çalışmanın kanıt sunduğu bildirilmiştir.
Bu nedenle bu tür eğitimlerin etkisi henüz kesinleşmemiştir; hekiminizin önerisi dışında bir programa güvenmemelisiniz.
Ne kadar sürede geçer?
Kaynaklarda herkes için geçerli bir süre belirtilmemiştir; uyum süresi kişiye göre değişir. Beş yıllık bir trifokal mercek takibinde (33 hasta, 66 göz) hastaların %21,2'si orta ile şiddetli arasında halo bildirmiştir. Halo şikâyeti merceğin eğikliğiyle anlamlı biçimde ilişkili bulunmuştur. Aynı çalışmada ortalama mercek eğimi 4,19 derece, kayma (desantrasyon) ise 0,21 mm olarak ölçülmüş, kontrast duyarlılığı özellikle loş ışıkta parlama varlığında azalmıştır. Yani bazı hastalarda şikâyetin uzun süre devam edebileceği unutulmamalıdır. Aynı çalışmada hastaların %87,9'undan fazlası gözlük bağımsızlığına ulaşmıştır.
Şikâyetin başka nedenleri olabilir mi?
Evet. Halo ve kamaşma yakında ortaya çıkan yeni bir şikâyetse sadece mercek tasarımına bağlanmamalıdır. Kalan kırma kusuru, göz kuruluğu, mercek konumu ve arka kapsül bulanıklığı gibi nedenler araştırılmalıdır. Arka kapsül bulanıklaşması gelişirse YAG lazer ile tedavi edilebilir; ayrıntı için ikincil katarakt nedir? yazımıza göz atabilirsiniz. Beş yıllık çalışmada da arka kapsül bulanıklığı bazı gözlerde Nd:YAG tedavisini gerektirmiştir.
Gece sürüşte dikkat edilecekler
Beş yıllık trifokal mercek takibinde kontrast duyarlılığı özellikle loş ışıkta parlama varlığında azalmıştır; bu da gece sürüşte neden daha çok fark edildiğini açıklar. Halo ve kamaşma en çok gece araç kullanırken fark edilir. Rahatsız edici düzeydeyse geceleri araç kullanmaktan kaçınmak ve hekiminize durumu bildirmek gerekir. Konuyu akıllı mercekte gece görüşü neden önemlidir? yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Ne zaman muayene gerekir?
Halo yalnızca bir göz için yeni başladıysa veya aniden belirdiyse, mercek merkezinden kaymış ya da kapsül bulanmış olabilir; bu durumun muayeneyle değerlendirilmesi gerekir. Şikâyetleriniz giderek artıyor, günlük işlerinizi veya sürüşünüzü kısıtlıyorsa muayene olmalısınız. Ani görme kaybı, şiddetli ağrı, gözde kızarıklıkla birlikte görmede belirgin azalma, ışık çakmaları, yeni uçuşan cisimler veya perde inmesi hissi acildir ve gecikmeden bir göz hekimine başvurmanızı gerektirir. Memnuniyetsizliğin ele alınması için akıllı mercek memnuniyetsizliği yazımıza bakabilirsiniz.
Mercek tasarımı halo ve kamaşmayı etkiler mi?
Mercek tasarımı yan etkilerin düzeyini etkileyebilir. Spiral optik yapılı yeni bir merceğin sağlıklı gönüllülerde simülasyon cihazıyla yapılan ön değerlendirmesinde, difraktif trifokal mercekle benzer odak aralığı sağlarken belirgin biçimde daha az halo ve kamaşma oluşturduğu bildirilmiştir. Bu bulgu simülasyona dayanır ve gerçek yaşamdaki sonuçları tam yansıtmayabilir. Bir EDOF mercek çalışmasında ise 25 hastanın 44 gözü izlenmiş, negatif disfotopsi görülmemiş ve hasta memnuniyeti yüksek bulunmuştur. Halo ve kamaşmanın nesnel olarak ölçülmesine yönelik yöntemler de halen geliştirilmektedir. Bu nedenle bir mercek türünün genel sonuçları, sizin gözünüzde yaşayacağınız deneyimi önceden belirlemez.
Sıkça Sorulan Sorular
Halo tamamen geçecek mi?
Bunu önceden söylemek mümkün değildir. Birçok kişide belirtiler zamanla azalır, bazılarında ise sürebilir.
Halo için göz damlası işe yarar mı?
Şikâyet göz kuruluğuyla ilişkiliyse yüzey tedavisi yardımcı olabilir. Nedene göre tedavi muayeneyle belirlenir.
Halo kötüleşirse mercek değiştirilir mi?
Önce nedenin araştırılması gerekir. Seyrek durumlarda mercek değişimi gündeme gelebilir; karar muayene sonrası verilir.
Gece araç kullanabilir miyim?
Rahatsız edici halo veya kamaşma varsa dikkatli olmalı ve hekiminize danışmalısınız.
Bilimsel kaynaklar
- Chen L, Sun LU, Tang Y, et al.. 5-Year Trifocal Intraocular Lens Outcomes in Chinese Cataract Patients: Visual Performance, Stability, and Satisfaction. Am J Ophthalmol. 2025. PMID: 40588208
- Piñero DP, Maldonado-López MJ, Molina-Martin A, et al.. Randomised placebo-controlled clinical trial evaluating the impact of a new visual rehabilitation program on neuroadaptation in patients implanted with trifocal intraocular lenses. Int Ophthalmol. 2023. PMID: 37464228
- Coco-Martin MB, Valenzuela PL, Maldonado-López MJ, et al.. Potential of video games for the promotion of neuroadaptation to multifocal intraocular lenses: a narrative review. Int J Ophthalmol. 2019. PMID: 31741869
- Rampat R, Gatinel D. Multifocal and Extended Depth-of-Focus Intraocular Lenses in 2020. Ophthalmology. 2021. PMID: 32980397



