Kısa cevap
EDOF (genişletilmiş odak derinliği) mercek, katarakt veya mercek değişimi ameliyatında yerleştirilen ve özellikle uzak ile orta mesafede geniş bir net görme aralığı hedefleyen göz içi merceğidir. Trifokal mercek üç ayrı mesafeye odaklanır. Hasta memnuniyeti iki grupta benzer bildirilir; uygun olanı muayene bulguları ve günlük ihtiyaçlarınız belirler.
EDOF mercek, bir noktaya değil uzaktan orta mesafeye uzanan bir aralığa net görme sağlamayı hedefleyen göz içi merceğidir. Trifokal mercek ise uzak, orta ve yakın olmak üzere üç ayrı odak noktası oluşturur. İkisi de katarakt ameliyatında veya katarakt olmadan yapılan mercek değişiminde, gözlük ihtiyacını azaltmak için kullanılabilir. Hangisinin size uygun olduğu, göz muayenesi ve günlük hayatta en çok hangi mesafede görmek istediğinize göre belirlenir.
EDOF mercek nasıl çalışır?
EDOF, İngilizce "extended depth of focus" ifadesinin kısaltmasıdır ve "genişletilmiş odak derinliği" anlamına gelir. Bu lensler ışığı bir uzak odak yerine, birbirine yakın bir odak aralığına dağıtır. Böylece görüş, uzak ve orta mesafede (bilgisayar ekranı, yemek hazırlama, araç kullanma gibi) daha geniş bir bölgede net kalmayı hedefler.
Bir odağa ayarlı (monofokal) bir mercekle karşılaştırıldığında EDOF lensler orta mesafe görmeyi iyileştirebilir. Ancak bir değerlendirme, bu tür kısmi düzeltme yaklaşımlarının monofokal lenslere göre belirli ödünleşimler içerdiğini bildirir. Yani kazanılan bir avantajın karşılığında başka bir özellikten taviz vermek gerekebilir.
Trifokal mercek nasıl farklıdır?
Trifokal lensler ışığı üç mesafeye, yani uzak, orta ve yakına dağıtacak biçimde tasarlanır. Bu nedenle yakın okuma görüşü, EDOF lenslere göre daha çok hedeflenir. Çok odaklı lenslerin tamamı için ortak bir sınırlama vardır: ışık birden fazla odağa bölündüğünde halo ve kamaşma gibi görsel yan etkiler görülebilir. Bu konuyu ayrıca akıllı mercek sonrası halo ve kamaşma yazımızda ele aldık.
İki mercek arasında bilimsel veriler ne söylüyor?
Cochrane tarafından hazırlanan bir incelemede trifokal ve EDOF lensler, katarakt ameliyası sonrası görme keskinliği açısından karşılaştırılmıştır. Çok odaklı ve EDOF lensleri ele alan başka bir derleme, nesnel sonuçlarda farklılıklar olsa da hasta bildirimli memnuniyetin iki grupta tutarlı biçimde benzer olduğunu bildirmiştir.
- EDOF lenslerde gözlük bağımsızlığı oranı trifokallere göre biraz daha düşük olabilir.
- Başka göz hastalıkları bulunan kişilerde EDOF lens kullanımını destekleyen veriler daha fazladır.
- Her iki lens türü de yakın görmeyi korumak isteyen kişiler için uygulanabilir seçeneklerdir.
Bu bulgular ortalama sonuçlardır. Sizin gözünüzde elde edilecek sonuç, lensin türü kadar göz yapınıza da bağlıdır.
Hangi hastalarda sonuç daha az öngörülebilir?
Çok odaklı ve EDOF lenslerde daha düşük görme kalitesiyle ilişkilendirilen etkenler arasında ileri yaş, OCT'de saptanan anormallikler, optik eksen ölçümlerindeki anormallikler ve ameliyat öncesi görmenin daha iyi olması sayılmaktadır. Ayrıca EDOF veya çok odaklı lens yerleştirilmeden önce göz yüzeyinin değerlendirilmesi önerilir. Göz kuruluğu ölçümleri etkileyebildiği için bu muayene önemlidir; ayrıntı için akıllı mercek öncesinde göz kuruluğunun ölçümlere etkisi yazımıza bakabilirsiniz.
EDOF mu, trifokal mı, monofokal mı?
Seçim, göz içi mercek seçimi için yapılan kapsamlı bir muayeneye dayanır. Yakın okuma sizin için çok önemliyse trifokal ya da çok odaklı bir lens görüşülebilir. Bilgisayar ve gündelik uzak-orta mesafe işleri öncelikliyse EDOF lens gündeme gelebilir. Gece sürüş sizin için önemliyse görsel yan etkiler daha dikkatle tartışılmalıdır. Hiç halo ve kamaşma istemiyorsanız monofokal lens ve gözlük kullanımı da geçerli bir yol olabilir. Karşılaştırma için monofokal mi, akıllı mercek mi? yazımıza göz atabilirsiniz.
Bir başka seçenek, iki gözde farklı lensleri birleştirmek ya da hafif bir yakın görme hedefi (mini-monovizyon) belirlemektir. Bu yaklaşımın başarısı sinirsel uyum, göz baskınlığı, göz bebeği büyüklüğü ve ölçümlerin hassasiyetine bağlıdır.
Ameliyat sonrası nelere dikkat edilmeli?
Gözünüzün yeni lense uyum sağlaması zaman alabilir. Bu sürede hafif bulanıklık veya ışık halkaları fark edebilirsiniz. Ani görme kaybı, şiddetli ağrı, gözde kızarıklıkla birlikte görmede belirgin azalma ya da perde inmesi hissi gibi belirtiler varsa beklemeden bir göz hekimine başvurmanız gerekir.
Gündelik hayatta bu fark ne anlama gelir?
Presbiyopi dünyada yaklaşık 1,8 milyar kişiyi etkilemektedir ve cep telefonu gibi yakın görme gereksinimleri arttıkça mercek tercihi daha da önem kazanmaktadır. 2020 yılında piyasada yaklaşık 100 farklı göz içi mercek bulunduğu bildirilmiştir. Bu çeşitlilik, yeni diye sunulan bir tasarımın aslında yeni olmayabileceği anlamına gelir. Bu nedenle merceğin adından çok optik tasarımı, hedeflediği mesafe aralığı, göz bebeği büyüklüğüne bağımlılığı ve torik seçeneğinin bulunup bulunmadığı sorulmalıdır. Tam presbiyopi düzeltmesi için çok odaklı lensler en etkili seçenek olarak tanımlanırken, EDOF gibi kısmi düzeltmeler orta mesafe görmeyi iyileştirir ancak bazı ödünleşimler getirir. Astigmatizmanız varsa torik mercek seçeneği de ayrıca değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
EDOF mercek gözlüğü tamamen ortadan kaldırır mı?
Bunu önceden söylemek mümkün değildir. Gözlük bağımsızlığı kişiden kişiye değişir; EDOF lenslerde özellikle çok küçük yazıları yakından okumak için hafif bir gözlük gerekebilir.
EDOF mercek halo ve kamaşma yapar mı?
Çok odaklı lenslerin ortak bir sorunu görsel yan etkilerdir ve EDOF lensler de bundan tamamen muaf değildir. Şiddeti kişiye ve lense göre değişir.
Katarakt yokken EDOF mercek takılabilir mi?
Mercek değişimi ameliyatıyla bu mümkündür, ancak her göz uygun değildir. Ayrıntılar için refraktif lens değişimi nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi mercek bana uygun, nasıl öğrenirim?
Göz yüzeyi, retina, kornea ve ölçüm sonuçlarınız birlikte değerlendirilerek, ameliyattan önce hekiminizle yapacağınız görüşmede belirlenir.
Bilimsel kaynaklar
- Tavassoli S, Ziaei H, Yadegarfar ME, et al.. Trifocal versus extended depth of focus (EDOF) intraocular lenses after cataract extraction. Cochrane Database Syst Rev. 2024. PMID: 38984608
- De la Paz M, Tsai LM. Outcomes and predictive factors in multifocal and extended depth of focus intraocular lens implantation. Curr Opin Ophthalmol. 2024. PMID: 37910172
- Stern B, Gatinel D. Presbyopia Correction in Lens Replacement Surgery: A Review. Clin Exp Ophthalmol. 2025. PMID: 40295166



