Kısa cevap
Torik mercek, katarakt ameliyatında yerleştirilen ve kornea kaynaklı astigmatizmayı da azaltmayı hedefleyen özel bir göz içi merceğidir. Astigmatizma düzeltilmezse gözlük bağımsızlığı azalabilir. Sonuç, ölçümlerin doğruluğuna ve merceğin gözde eksenini koruyarak durmasına bağlıdır; kalan astigmatizma için yine de gözlük gerekebilir. Uygunluk muayeneyle belirlenir.
Torik mercek, katarakt ameliyatında yerleştirilen ve yalnızca bulanık merceğin yerini almakla kalmayıp korneadaki düzenli astigmatizmayı da azaltmayı hedefleyen özel bir göz içi merceğidir. Astigmatizma, korneanın küre yerine biraz yumurta biçiminde olması nedeniyle görüntünün bulanık veya çift görünmesine yol açan bir kırma kusurudur. Torik mercek, bu eğriliğe karşı gelen bir gücü merceğin kendisine ekler. Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene sonrasında netleşir.
Astigmatizma katarakt ameliyatında neden düzeltilmelidir?
Katarakt ameliyatı sırasında korneadaki astigmatizma hesaba katılmazsa, gözlük bağımsızlığının sağlanması zorlaşır. Bir çalışmada, kornea astigmatizmasını ameliyatta düzeltmemenin hastaların %20 ila %30'unda gözlük bağımsızlığını engelleyeceği belirtilmiştir. Bu nedenle gündelik hayatta gözlüksüz görmek istiyorsanız astigmatizmanın planlanması önemlidir.
Torik mercek ne kadar etkilidir?
Randomize bir klinik çalışmada, en az 1,25 diyoptri kornea astigmatizması olan ve iki gözünde katarakt bulunan 86 kişi iki gruba ayrılmıştır: 41'ine çift taraflı torik, 45'ine çift taraflı torik olmayan (kontrol) mercek takılmıştır. Altı ay sonra torik grupta hastaların %70'i uzak görmede 20/25 veya daha iyi gözlüksüz uzak görme düzeyine ulaşmış, kontrol grupta bu oran %31 olarak bulunmuştur. Bu, torik merceğin astigmatizması olan gözlerde belirgin yarar sağlayabildiğini gösterir; yine de her hastada aynı sonuç beklenmemelidir.
Torik mercek mi, mercek + lazer mi?
Altı aylık randomize bir çalışmada, 1,50 ile 3,00 diyoptri arası düzenli astigmatizması olan 52 hastanın 60 gözü iki gruba ayrılmıştır: biri torik mercek, diğeri monofokal mercek ve üç ay sonra PRK ile düzeltme. Altıncı ayda gözlerin %53,3'ünde torik mercekle, %60'ında monofokal mercek ve PRK ile 20/20 düzeyinde görme elde edilmiştir. Kalan astigmatizma ortalaması torik grupta daha yüksek bulunmuştur (-0,5 diyoptriye karşılık 0). Yani iki yöntem de işe yarar; hangisinin uygun olduğu hekiminizle birlikte belirlenir. Lazer seçenekleri için astigmat lazerle düzelir mi? yazımıza bakabilirsiniz.
Sonucu neler etkiler?
- Ölçümün doğruluğu: Torik mercek gücünün hesabında farklı formüller kullanılır. Dokuz çalışmayı kapsayan bir ağ meta-analizi, 19 formülü karşılaştırmış ve formüller arasında doğruluk farkları olduğunu bildirmiştir.
- Arka kornea: Premium mercek seçimiyle ilgili bir derleme, memnuniyet için arka korneanın "kurala aykırı" (ATR) astigmatizmaya katkısının hesaba katılmasının kritik olduğunu belirtir.
- Merceğin dönmemesi: Torik mercek yanlış eksene dönerse etkisi azalır. Bir çalışmada kapsül gerilim halkası kullanılan grupta mercek dönmesi ortalama 4,63 derece, halkasız grupta 10,93 derece bulunmuştur; görme keskinliği açısından anlamlı bir fark saptanmamıştır.
- Önceki lazer ameliyatı: Daha önce kornea refraktif ameliyatı geçirmiş gözlerde mercek hesabı daha zordur ve doğruluk, bu geçmişi olmayan gözlere kıyasla düşüktür. Ayrıntı için lazer sonrası mercek hesabı yazımıza bakabilirsiniz.
Torik mercek kimler için uygundur?
Düzenli kornea astigmatizması olan ve katarakt ameliyatı olacak kişiler için düşünülür. Kornea düzensizse, örneğin keratokonus gibi durumlarda, torik mercek başına yeterli olmayabilir. Torik özellik, monofokal, EDOF veya çok odaklı mercek tiplerinde bulunabilir ve mercek gücünün hesabı da ayrı bir uzmanlık gerektirir; mercek türü seçimi ayrı bir karardır. Konu için monofokal mi, akıllı mercek mi? yazımıza göz atabilirsiniz.
Ameliyattan sonra gözlük gerekir mi?
İki araştırmada, torik mercek ve lazer gruplarının her ikisinde de bir kısım hastada kalan astigmatizma görülmüştür: yukarıda anılan çalışmalarda altıncı ayda gözlerin yalnızca bir bölümü 20/20 veya 20/25 düzeyine ulaşmıştır. Torik mercek astigmatizmayı azaltmayı hedefler; ancak tamamen ortadan kalkacağı önceden söylenemez. Kalan bir miktar astigmatizma için özellikle yakın okumada gözlük gerekebilir. Bu konuyu katarakt ameliyatı sonrası gözlük yazımızda ayrıca ele aldık. Ameliyat sonrası ani görme kaybı, şiddetli ağrı veya perde inmesi hissi varsa gecikmeden bir göz hekimine başvurmalısınız.
Torik mercek planlanırken neler yapılır?
Planlama sırasında kornea görüntülemesiyle astigmatizmanın düzenli olup olmadığı, hangi eksende bulunduğu ve arka korneanın katkısı değerlendirilir. Daha önce kornea ameliyatı geçirmiş gözlerde, hangi kornea görüntüleme örüntülerinin torik veya çok odaklı mercekle uyumlu olduğunun ayırt edilmesi gerekir. Kapsül gerilim halkası çalışmasında eşleştirme sonrası her gruptan 126 göz incelenmiştir; halkalı grupta uzak görme 0,31, halkasız grupta 0,27 logMAR, kalan astigmatizma ise sırasıyla 0,75 ve 0,86 diyoptri bulunmuş ve gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Dört yayın ve bu çalışmayı birleştiren meta-analizde, halkanın mercek dönmesini azalttığı bildirilmiştir. Bu da merceğin eksende durmasının ayrı bir ölçüt olduğunu gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Torik mercek sonradan dönerse ne olur?
Mercek ameliyattan sonra eksenini değiştirirse görme bulanıklaşabilir. Bu durumda mercek yeniden konumlandırılabilir; bunun gerekip gerekmediği muayeneyle belirlenir.
Torik mercek her astigmatizmada kullanılabilir mi?
Düzenli kornea astigmatizmasında kullanılır. Düzensiz astigmatizmada başka yaklaşımlar gerekebilir.
Torik mercek ne zaman düşünülmez?
Kornea düzensizse veya astigmatizma çok küçükse torik mercek gerekmeyebilir. Karar ölçümlere göre verilir.
Torik mercek akıllı mercek midir?
Torik özellik astigmatizmayı düzeltir. Odak sayısı ayrı bir özelliktir ve torik mercek monofokal veya çok odaklı olabilir.
Bilimsel kaynaklar
- Visser N, Beckers HJ, Bauer NJ, et al.. Toric vs aspherical control intraocular lenses in patients with cataract and corneal astigmatism: a randomized clinical trial. JAMA Ophthalmol. 2014. PMID: 25256624
- Nagpal R, Sharma N, Vasavada V, et al.. Toric intraocular lens versus monofocal intraocular lens implantation and photorefractive keratectomy: a randomized controlled trial. Am J Ophthalmol. 2015. PMID: 26095261
- Ma D, Han X, Hua Z, et al.. Propensity-matched comparison of postoperative stability and visual outcomes of toric intraocular lens with or without a capsular tension ring and updated meta-analysis. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2023. PMID: 36201025
- Chen JL, Al-Mohtaseb ZN, Chen AJ. Criteria for premium intraocular lens patient selection. Curr Opin Ophthalmol. 2024. PMID: 38920096



