Kısa cevap
Katarakt ve glokom birlikte olduğunda tedavi planı glokomun türüne, göz basıncı kontrolüne ve kataraktın görmeye etkisine göre kişiye özel yapılır. Bazen yalnız katarakt ameliyatı yeterli olur, bazen katarakt ile birlikte glokom cerrahisi gerekir. Bu karar muayene ve ölçümlerden sonra verilir.
Katarakt ve glokom birlikte bulunduğunda, tedavi planı iki hastalığın durumuna göre kişiye özel yapılır. İkisi de ileri yaşta sık görüldüğü için aynı gözde bir arada olabilirler. Katarakt merceğin bulanıklaşmasıdır, glokom ise göz sinirinin hasarıdır ve çoğu zaman göz içi basıncıyla ilişkilidir. Bu yazıda sürecin nasıl ilerlediğini, hangi seçeneklerin gündeme gelebileceğini ve hangi noktalarda hekimle birlikte karar verildiğini anlatıyoruz.
Katarakt ve glokom neden birlikte görülür?
İki hastalık da yaşla artar ve birbirini tetikleyebilir. Bazı glokom ilaçlarının veya steroid kullanımının katarakt gelişimini hızlandırabildiği bilinir. Öte yandan şişmiş ya da büyümüş bir mercek, göz içi sıvısının çıkış yolunu daraltarak basıncı artırabilir. Bu özellikle kapalı açılı glokomda önemlidir; derlemelere göre kapalı açılı glokom dünyada glokoma bağlı körlüğün yaklaşık yarısından sorumludur ve kadınlarda, yaşlılarda ve hipermetroplarda daha yüksek riskle ilişkilidir.
Önce hangisi tedavi edilir?
Sıralama gözün özelliklerine göre değişir. Hekimin değerlendirdiği başlıca noktalar şunlardır:
- Glokomun türü: açık açılı mı, kapalı açılı mı?
- Göz basıncının damlalarla ne kadar kontrol edildiği.
- Göz siniri ve görme alanındaki hasarın derecesi.
- Kataraktın görmeyi ne kadar etkilediği.
- Kullanılan damla sayısı ve damlalara uyum.
Glokom iyi kontrol altındaysa ve katarakt görmeyi bozuyorsa, genellikle yalnızca katarakt ameliyatı yapılabilir. Basınç kontrolü zayıfsa veya ileri glokom varsa, hekim katarakt ile glokom cerrahisinin birlikte yapılmasını düşünebilir.
Kapalı açılı glokomda katarakt ameliyatının rolü nedir?
Kapalı açılı glokomda, derlemelere göre mercek çıkarılarak yapılan fakoemülsifikasyon, ister katarakt bulunsun ister bulunmasın uygun bir tedavi seçeneğidir. Mercek çıkarıldığında göz içindeki yer açılır ve açı genişleyebilir. Bu yaklaşımın erken evre hastalıktaki etkinliği için uzun dönemli araştırmalar sürmektedir. Tedavi genellikle basıncı düşüren damlalarla başlar; gerekirse lazer iridotomi gibi işlemler eklenir. Ameliyatın ayrıntıları için katarakt ameliyatı nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz.
MIGS nedir, kataraktla birlikte yapılır mı?
MIGS, "minimal invaziv glokom cerrahisi" anlamına gelir. Göz içi sıvısının çıkışını kolaylaştırmak için çok küçük kesilerle yerleştirilen mikrostent veya benzeri yöntemleri kapsar. Derlemelere göre MIGS yöntemleri, hafif ve orta glokomda erken müdahale için geliştirilmiş, geleneksel glokom ameliyatlarına göre daha kısa süreli ve daha az ciddi komplikasyonlu seçeneklerdir. Bazı MIGS işlemleri katarakt ameliyatı sırasında aynı seansta uygulanabilir.
MIGS yöntemleri farklı mekanizmalarla çalışır ve her birinin etkinliği ile komplikasyonları ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Basıncı düşürme etkisi geleneksel cerrahilerden daha sınırlı olabilir; bu yüzden ileri glokomda yeterli olmayabilir. Uzun dönem sonuçlar için daha kaliteli çalışmalara gereksinim olduğu da vurgulanmaktadır.
Birleşik ameliyatın yararları ve riskleri nelerdir?
- Yararı: Aynı seansta hem görme netleşir hem basınç kontrolü desteklenebilir; damla sayısı azalabilir.
- Riski: İşlem süresi uzayabilir; kanama, basıncın geçici yükselmesi, yeterince düşmemesi veya ek işlem gerekmesi olabilir.
- Belirsizlik: Etkinlik kişiye ve yönteme göre değişir; hiçbir yöntem sonucu önceden bildirmez.
Katarakt ameliyatının genel riskleri için katarakt ameliyatının riskleri yazısını okuyabilirsiniz.
Ameliyattan sonra neler beklenir?
Birleşik ameliyattan sonra damla programı yalnız katarakt ameliyatına göre daha yoğun olabilir. Göz basıncı daha sık kontrol edilir. Bazı glokom ilaçlarının bırakılması ya da azaltılması gündeme gelebilir; bunu yalnızca hekim belirler. Genel iyileşme kuralları için katarakt ameliyatı sonrası nelere dikkat edilmeli yazısına bakabilirsiniz. Glokom ameliyat sonrasında da yaşam boyu izlenmesi gereken bir hastalıktır.
Hangi belirtilerde acil başvurmalısınız?
- Şiddetli göz ağrısı ile birlikte bulantı, kusma veya baş ağrısı.
- Işık çevresinde renkli halkalar görme ve ani bulanıklık.
- Görmenin ani azalması ya da görüş alanında perde veya gölge.
- Ameliyattan sonra artan kızarıklık, ağrı veya akıntı.
Akut basınç yükselmeleri kısa sürede kalıcı hasar bırakabilir; bu nedenle beklemeden başvurun.
Ameliyat öncesinde hangi testler yapılır?
Planlama için göz basıncı ölçümü, görme alanı testi, göz sinirinin optik koherens tomografi ile incelenmesi ve gözün drenaj açısının gonyoskopi ile değerlendirilmesi gibi tetkikler kullanılır. Bu testler glokomun evresini ve ameliyatın basınç üzerindeki olası etkisini öngörmeye yardımcı olur. Kullandığınız tüm glokom damlalarını, alerjilerinizi ve kan sulandırıcı gibi ilaçlarınızı hekiminize mutlaka bildirin. Ameliyat öncesi bu bilgiler, hangi işlemin sizin için uygun olduğunu belirlemede yol göstericidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Glokom varsa katarakt ameliyatı yapılabilir mi?
Evet, yapılabilir. Planlama, glokomun türü ve basınç kontrolüne göre kişiye özel yapılır ve bazen glokom işlemleri ameliyata eklenir.
Katarakt ameliyatı göz basıncını düşürür mü?
Bazı gözlerde, özellikle kapalı açı yapısı olanlarda basınç düşebilir. Düşüş miktarı kişiden kişiye değişir; bu yüzden ameliyat sonrası da damlalar ve kontroller sürebilir.
MIGS herkese uygun mudur?
Hayır. Genellikle hafif ve orta evre glokomda düşünülür. Uygunluk, glokom türü ve evresine göre muayenede belirlenir.
Ameliyattan sonra glokom damlalarını bırakabilir miyim?
Bazı kişilerde damla sayısı azalabilir, ancak bırakma kararını yalnızca hekim verir. Kendi başınıza bırakmak göz sinirinde kalıcı hasara yol açabilir.
Bilimsel kaynaklar
- Wright C, Tawfik MA, Waisbourd M, et al.. Primary angle-closure glaucoma: an update. Acta Ophthalmol. 2016. PMID: 26119516
- Balas M, Mathew DJ. Minimally Invasive Glaucoma Surgery: A Review of the Literature. Vision (Basel). 2023. PMID: 37606500
- Chan PPM, Larson MD, Dickerson JE, et al.. Minimally Invasive Glaucoma Surgery: Latest Developments and Future Challenges. Asia Pac J Ophthalmol (Phila). 2023. PMID: 38079242



