Şeker Hastalarında Akıllı Mercek Takılabilir mi?

Hazırlayan: Editör Ekibi

Kısa cevap

Diyabeti olan kişilerde akıllı mercek her zaman yasak değildir, ancak herkes için uygun da değildir. Karar; şeker kontrolüne, diyabetik retinopati ve makula ödemi bulunup bulunmadığına ve görme beklentisine göre verilir. Retinada hastalık varsa çok odaklı mercekler genellikle dikkatle değerlendirilir. Sağlıklı bir karar için ayrıntılı göz dibi muayenesi gerekir.

Diyabeti olan kişilerde akıllı mercek bazı durumlarda düşünülebilir, ancak karar şeker kontrolüne, göz dibindeki durumuna ve makula ödemi riskine bağlıdır. Herkese aynı yanıtı vermek doğru olmaz. Bu yazıda diyabetli kişilerde katarakt ameliyatının neden ayrı bir dikkat gerektirdiğini ve mercek seçiminin nasıl yapıldığını anlatıyoruz.

Diyabet katarakt ameliyatını neden etkiler?

Diyabeti olan kişilerde katarakt daha sık görülür ve ameliyat gereksinimi daha erken yaşta ortaya çıkabilir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için şeker hastalığı kataraktı nasıl etkiler? yazısına bakabilirsiniz. Diyabetli gözlerde ameliyat sırasında ve sonrasında şu konular dikkate alınır:

  • Korneada yara iyileşmesi gecikebilir, yüzey bozuklukları ve tekrarlayan erozyon görülebilir.
  • Kornea iç tabakasındaki hücre sayısı daha düşük olabilir ve bu tabaka ameliyat travmasına daha duyarlıdır.
  • Pupil çoğu zaman küçüktür; bu da ameliyatı teknik olarak zorlaştırabilir.

Bir derlemeye göre ciddi komplikasyon riskini artıran hasta kaynaklı etkenler arasında diyabetik retinopati de sayılmaktadır. Diyabetin ameliyat sonrasında özellikle makula ödemi riskini artırdığı bilinir; bu risk, ameliyat öncesinde makula ödemi olan gözlerde daha yüksektir.

Makula ödemi neden önemlidir?

Makula ödemi, retinanın görme merkezinde sıvı birikmesidir. Diyabetik makula ödemi, diyabetik retinopatide görmeyi tehdit eden en yaygın nedendir; diyabetlilerin yaklaşık onda birinde görüldüğü bildirilmiştir. Katarakt ameliyatından sonra bu ödem ilerleyebilir veya yeniden ortaya çıkabilir, bu yüzden gözün durumu ameliyat öncesinde dikkatle değerlendirilir. Ameliyat öncesi makula ödemi varsa, ödemin tedavi edilip edilmediği ve ameliyat zamanlaması hekimle birlikte planlanır.

Bu riski azaltmak için ameliyat sonrası dönemde damla (steroid ve nonsteroid antiinflamatuvar) kullanımı yaygındır. Sistematik bir incelemede, ameliyat öncesi diyabetik makula ödemi olmayan hastalarda topikal steroid ile nonsteroid ilaç kombinasyonunun, tek başına steroide göre pseudofakik kistoid makula ödemi olaylarının %75,8'ini önlediği bildirilmiştir. Daha ileri durumlarda göz içi enjeksiyonlar (anti-VEGF veya steroid) gündeme gelebilir. Bunların yan etkileri de vardır; uygulama kararı hekime aittir.

Akıllı mercek takılması konusunda ne söylenebilir?

Çok odaklı merceklerin kontrast duyarlılığını azaltabileceği, bu nedenle retina hastalığı olanlarda (diyabetik retinopati, yaşa bağlı makula dejenerasyonu, epiretinal membran) genellikle önerilmediği düşünülür. Bu konuda yayımlanmış bir derleme, çalışmaların çelişkili olduğunu bildirmektedir: Çok odaklı mercekler kontrast duyarlılığını bazen etkilememiş, bazen özellikle loş ışıkta ve yüksek uzaysal frekanslarda monofokal mercekten daha kötü performans göstermiştir. Yine de kontrast düzeyleri yaşa uygun normal aralıkta kalmıştır. Eş zamanlı retina hastalığı olup çok odaklı mercek takılan hastalarda görme ile ilgili sonuçlarda belirgin düzelme bildiren iki çalışma da vardır.

Bu veriler, diyabetli kişilerde çok odaklı mercek kararının kategorik bir "evet" ya da "hayır" olmadığını gösterir; ancak çalışmalar sınırlıdır ve retinanın durumu belirleyicidir. Genel olarak aşağıdaki gibi bir yaklaşım izlenir:

  • Retinada diyabetik hasar yoksa veya çok hafifse ve şeker kontrolü iyiyse, mercek seçenekleri daha geniş değerlendirilebilir.
  • Retinopati, makula ödemi veya makula üzerinde başka bir sorun varsa, kontrastı koruyan monofokal veya benzeri mercekler genellikle öne çıkar.
  • Retinopatinin ilerleyebileceği ve ileride lazer ya da enjeksiyon gerekebileceği düşünülüyorsa, retinanın izlenmesini kolaylaştıran merceklere öncelik verilebilir.

Mercek türlerinin farkları için monofokal mercek mi, akıllı mercek mi? yazısına ve uygun olmama nedenleri için akıllı mercek kimlere uygun değildir? yazısına göz atabilirsiniz.

Ameliyat öncesinde hangi hazırlıklar yapılır?

  • Genişletilmiş göz dibi muayenesi ve gerekirse makula görüntülemesi (OCT) yapılır.
  • Şeker kontrolü (örneğin HbA1c) ve diyabet hekiminin görüşü alınır.
  • Korneanın ve gözyaşı yüzeyinin durumu değerlendirilir.
  • Ameliyat sonrası damla planı ve kontrol sıklığı önceden belirlenir.

Riskler nelerdir?

Katarakt ameliyatı genel olarak iyi tolere edilen bir işlemdir, ancak diyabetli kişilerde bazı riskler daha belirgin olabilir: makula ödemi, ameliyat sonrası enfeksiyon, kornea iyileşme gecikmesi ve diyabetik retinopatinin ilerlemesi. Riskler hakkında genel bilgi için katarakt ameliyatının riskleri yazısına bakabilirsiniz.

Ameliyat sonrası takip nasıl olur?

Diyabetli kişilerde ameliyat sonrası kontroller genellikle daha yakından yapılır. Damla düzeninize eksiksiz uymanız, şeker ölçümlerinizi sürdürmeniz ve diyabet kontrollerinizi aksatmamanız gerekir. Görmenizde bulanıklık veya çarpıklık fark ederseniz bunu bir sonraki kontrolü beklemeden hekiminize bildirin; makula ödemi erken dönemde tedavi edilebilir bir durumdur.

Hangi belirtilerde acil olarak başvurmalıyım?

Ameliyattan sonra ani görme kaybı, şiddetli göz ağrısı, gözün önünde perde veya gölge, artan kızarıklık ya da birdenbire artan ışık çakmaları ve uçuşan cisimler görürseniz kontrol gününü beklemeyin, hemen hekime başvurun.

Sıkça Sorulan Sorular

Şekerim yüksekse katarakt ameliyatı olabilir miyim?

Şeker düzeyinin dengelenmesi önerilir; çünkü yüksek şeker iyileşmeyi ve retina durumunu etkileyebilir. Zamanlama hekiminizle ve diyabet takibinizi yapan hekimle birlikte belirlenir.

Diyabetli birine çok odaklı mercek hiç takılmaz mı?

Mutlak bir yasak değildir. Retinada hasar yoksa ve şeker kontrolü iyiyse bazı kişilerde düşünülebilir. Retinopati veya makula sorunu varsa genellikle daha dikkatli davranılır.

Ameliyat diyabetik retinopatiyi kötüleştirir mi?

Ameliyat sonrası makula ödemi riski diyabetli gözlerde daha yüksektir. Bu nedenle damla tedavisi ve düzenli kontroller önemlidir.

Ameliyattan sonra gözlük gerekir mi?

Mercek türüne göre değişir. Monofokal mercekte yakın veya uzak için gözlük gerekebilir; hekiminiz hedeflenen görme mesafesini önceden anlatır.

Bilimsel kaynaklar

  1. Grzybowski A, Kanclerz P, Tuuminen R. Multifocal intraocular lenses and retinal diseases. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2020. PMID: 31955239
  2. Stein JD. Serious adverse events after cataract surgery. Curr Opin Ophthalmol. 2012. PMID: 22450221
  3. Laursen SB, Erichsen JH, Holm LM, et al.. Prevention of macular edema in patients with diabetes after cataract surgery. J Cataract Refract Surg. 2019. PMID: 31146934
  4. Chan LKY, Lin SS, Chan F, et al.. Optimizing treatment for diabetic macular edema during cataract surgery. Front Endocrinol (Lausanne). 2023. PMID: 36761187
Tedavi sayfasıDenizli’de Akıllı Mercek İle Katarakt AmeliyatıTrifokal ve EDOF mercekler, uygunluk değerlendirmesi, ölçümler, süreç ve riskler hakkında ayrıntılı bilgi.

Bu sitedeki bilgiler doktor ya da eczacıya danışmanın yerine geçmez. Sitedeki bilgi, yorum ve görüntüler kişileri bilgilendirme amaçlı olup, tanı ve tedaviye yönlendirme amaçlı değildir. Sitemizde anlatılan tüm cerrahi işlemler hastane ortamında uygulanmaktadır.

Online Randevu

Editör ekibi

Editöre Ulaşın

Bu yazıyla ilgili sorunuz, düzeltmeniz veya yorumunuz mu var? Editör ekibimize mesaj gönderin.

Konu: Şeker Hastalarında Akıllı Mercek Takılabilir mi?

Bilgileriniz yalnızca mesajınıza yanıt vermek için kullanılır.

Son güncelleme: