Şeker Hastalığı Kataraktı Nasıl Etkiler?

Hazırlayan: Editör Ekibi

Kısa cevap

Şeker hastalığı olan kişilerde katarakt daha erken yaşta görülebilir ve ameliyat sonrası makula ödemi gibi sorunlar daha sık yaşanabilir. Diyabet retinopatisi varsa ameliyat öncesi retina değerlendirmesi önemlidir. Düzenli kan şekeri kontrolü ve damla tedavisi riski azaltmaya yardımcı olur. Kişisel plan muayeneyle belirlenir.

Diyabet, katarakt gelişimini hızlandırabilir ve ameliyat sürecinde bazı ek önlemler gerektirebilir. Şeker hastası olmanız kataraktı ameliyatla tedavi edemeyeceğiniz anlamına gelmez; ancak sürecin daha dikkatli planlanması gerekir. Bu yazıda diyabetin kataraktı nasıl etkilediğini ve ameliyat öncesinde sonrasında nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Diyabet neden kataraktı etkiler?

Yüksek kan şekeri göz merceğinin yapısını değiştirir ve mercekte bulanıklaşmaya zemin hazırlar. Derlemelere göre diyabetli kişilerde katarakt daha sık ve daha genç yaşta ortaya çıkar. Bu nedenle diyabeti olanlar ameliyata, olmayanlara göre daha erken yaşta gelebilir. Belirtiler genel katarakt belirtileriyle aynıdır; ayrıntı için katarakt nedir ve ilk belirtileri yazısına bakabilirsiniz.

Diyabetli gözde ameliyat neden daha dikkat ister?

Diyabetli kişilerde katarakt ameliyatını teknik açıdan zorlaştırabilen veya riski artırabilen durumlar bildirilmiştir:

  • Küçük gözbebeği: Gözbebeğinin yeterince genişlememesi ameliyatı güçleştirebilir.
  • Kornea sorunları: Yara iyileşmesinde gecikme ve yüzey hasarı eğilimi görülebilir. Kornea iç hücre sayısı daha düşük olabilir ve bu hücreler ameliyat travmasına daha duyarlı olabilir.
  • Makula ödemi: Ameliyattan sonra görmenin merkezinde şişme gelişme olasılığı daha yüksektir.
  • İkincil katarakt: Mercek arkasındaki zarın bulanıklaşması daha sık görülebilir. Bkz. ikincil katarakt nedir.
  • Enfeksiyon: Bir meta-analiz, diyabetli kişilerde ameliyat sonrası göz içi enfeksiyonu riskinin daha yüksek bulunduğunu bildirmiştir; ancak bu sonuç yayın yanlılığından etkilenmiş olabilir.

Bu riskler, diyabetli herkesin sorun yaşayacağı anlamına gelmez. Hekim bunları önceden bilerek ameliyatı planlar. Genel riskler için katarakt ameliyatının riskleri yazısına da göz atabilirsiniz.

Diyabetik retinopati ve makula ödemi neden önemlidir?

Diyabetik retinopati, yüksek kan şekerinin retinadaki küçük damarlara zarar vermesidir. Bu hasar makulada sıvı birikmesine, yani diyabetik makula ödemine yol açabilir. Derlemelere göre diyabetli on kişiden yaklaşık birinde makula ödemi görülür; bu sayı kaynaklarda bir yaklaşıklık olarak verilmiştir ve kişiye göre değişir.

Ameliyat öncesinde makula ödemi ya da ilerlemiş retinopati varsa, katarakt cerrahisinden sonra bunların kötüleşme ihtimali daha yüksektir. Bir derlemeye göre makula ödemi tedavisi tamamlanana kadar kataraktı ertelemek de ideal değildir; çünkü görme uzun süre düşük kalır ve mercek sertleştikçe hem ameliyat hem retina takibi zorlaşır. Bu yüzden karar kişiye göre verilir ve çoğu zaman göz hastalıkları uzmanıyla retina uzmanının birlikte değerlendirmesiyle planlanır.

Ameliyat sonrası makula ödemi nasıl önlenir?

Derlemeler, diyabetli tüm hastalara ameliyat sonrası steroid olmayan iltihap giderici damlaların (NSAİİ) önerilmesi gerektiğini belirtir. Bir meta-analizde, ameliyat öncesi makula ödemi olmayan diyabetlilerde steroid ve NSAİİ damlanın birlikte kullanılmasının, yalnızca steroid kullanımına kıyasla makula ödemi olaylarının yüzde 75,8'ini önlediği bildirilmiştir. Depo steroid uygulamalarının daha etkili olabildiği, ancak göz içi basıncı yükselmesi ihtimalini artırdığı da aynı çalışmada not edilmiştir. Göz içine anti-VEGF ilaç uygulamasının ise bu çalışmada makula ödemi sıklığını değiştirmediği bildirilmiştir.

Ameliyat öncesinden makula ödemi bulunan gözlerde ise göz içine anti-VEGF veya steroid uygulaması gündeme gelebilir. Ameliyat sonrası uyulacak kuralları katarakt ameliyatı sonrası nelere dikkat edilmeli yazısında bulabilirsiniz.

Ameliyattan önce ve sonra neler yapmalısınız?

  • Kan şekerinizi ve HbA1c değerinizi hekiminizin önerdiği düzeyde tutmaya çalışın.
  • Gözünüzün retinasını ameliyattan önce genişletilmiş göz dibi muayenesiyle değerlendirtin.
  • Kullandığınız tüm ilaçları ve diyabet tedavinizi hekime bildirin.
  • Ameliyattan sonra damlaları tam olarak kullanın ve kontrolleri aksatmayın.
  • Ameliyattan sonra da yıllık retina kontrollerini sürdürün.

Akıllı mercek düşünüyorsanız bu konudaki ayrı değerlendirmeyi şeker hastalarında akıllı mercek takılabilir mi yazısında bulabilirsiniz.

Hangi belirtilerde acil başvurmalısınız?

  • Ani görme kaybı ya da görmenin hızla azalması.
  • Şiddetli göz ağrısı, kızarıklık ve akıntı.
  • Işık çakmaları, çok sayıda yeni uçuşan nokta ya da görüş alanında perde veya gölge.

Bu belirtiler enfeksiyon, kanama veya retina sorunlarının işareti olabilir; diyabetli kişilerde erken muayene özellikle önemlidir.

Kan şekeri kontrolü neden ameliyat öncesinde önemlidir?

Kan şekeri dalgalandığında mercek kısa sürede şişip küçülebilir ve gözlük numarası değişebilir. Bu, ameliyat öncesi mercek hesabının güvenilirliğini etkileyebilir. Dengeli bir kan şekeri aynı zamanda yara iyileşmesine ve enfeksiyonla savaşa yardımcı olur. Ameliyat günü ilaçlarınızı nasıl kullanacağınız, özellikle insülin ve şeker ilaçları, size önceden anlatılmalıdır. Kendi başınıza ilaç kesmeyin ya da doz değiştirmeyin; sorularınızı diyabet hekiminizle ve göz hekiminizle birlikte netleştirin.

Sıkça Sorulan Sorular

Şeker hastasıysam katarakt ameliyatı olabilir miyim?

Evet, diyabet ameliyata engel değildir. Ancak kan şekeri ve retina durumunuz ameliyattan önce değerlendirilir ve plan buna göre yapılır.

Ameliyat diyabetik retinopatiyi kötüleştirir mi?

Retinopatisi olan gözlerde ameliyattan sonra kötüleşme riski daha yüksek olabilir. Bu nedenle ameliyat öncesi retina değerlendirmesi ve sıkı takip önerilir.

Ameliyat sonrası görmem neden istediğim kadar düzelmeyebilir?

Makula ödemi veya retinopati varsa, merceğin temizlenmesi görmeyi beklenen düzeyde düzeltmeyebilir. Beklentiyi muayenede açıkça konuşmak gerekir.

Kan şekerim yüksekse ameliyatı ertelemeli miyim?

Kan şekerinin çok yüksek seyretmesi durumunda hekim ameliyatı ertelemeyi ya da önce şekeri dengelemeyi önerebilir. Bu karar kişiye göre verilir.

Bilimsel kaynaklar

  1. Grzybowski A, Kanclerz P, Huerva V, et al.. Diabetes and Phacoemulsification Cataract Surgery: Difficulties, Risks and Potential Complications. J Clin Med. 2019. PMID: 31137510
  2. Boscia F, Giancipoli E, D'Amico Ricci G, et al.. Management of macular oedema in diabetic patients undergoing cataract surgery. Curr Opin Ophthalmol. 2017. PMID: 27661663
  3. Chan LKY, Lin SS, Chan F, et al.. Optimizing treatment for diabetic macular edema during cataract surgery. Front Endocrinol (Lausanne). 2023. PMID: 36761187
  4. Laursen SB, Erichsen JH, Holm LM, et al.. Prevention of macular edema in patients with diabetes after cataract surgery. J Cataract Refract Surg. 2019. PMID: 31146934

Bu sitedeki bilgiler doktor ya da eczacıya danışmanın yerine geçmez. Sitedeki bilgi, yorum ve görüntüler kişileri bilgilendirme amaçlı olup, tanı ve tedaviye yönlendirme amaçlı değildir. Sitemizde anlatılan tüm cerrahi işlemler hastane ortamında uygulanmaktadır.

Online Randevu

Editör ekibi

Editöre Ulaşın

Bu yazıyla ilgili sorunuz, düzeltmeniz veya yorumunuz mu var? Editör ekibimize mesaj gönderin.

Konu: Şeker Hastalığı Kataraktı Nasıl Etkiler?

Bilgileriniz yalnızca mesajınıza yanıt vermek için kullanılır.

Konu rehberi: Akıllı Mercek

Son güncelleme: