Kısa cevap
Keratokonusu olan kişilere katarakt ameliyatı yapılabilir, ancak bu durum ameliyatı zorlaştırır. Korneanın düzensiz şekli mercek gücü hesabını güçleştirir ve sonuçlar normal gözlere göre daha az öngörülebilirdir. Keratokonusa özgü formüller, bazı seçilmiş hafif ve orta olgularda torik mercek, gerekirse çapraz bağlama ile aşamalı yaklaşım kullanılabilir. Plan muayeneye göre yapılır.
Keratokonusu olan kişilerde katarakt ameliyatı yapılabilir, ancak korneanın düzensiz yapısı mercek gücünün hesaplanmasını zorlaştırır ve sonuçlar normal gözlere göre daha az öngörülebilir olur. Bu nedenle ameliyat öncesi planlama, mercek seçimi ve beklentilerin konuşulması özellikle önemlidir. Aşağıda süreci nasıl anlatabileceğimizi özetledik.
Keratokonus nedir ve katarakt ameliyatını neden etkiler?
Keratokonus, korneanın ilerleyici incelmesi ve öne doğru koni biçiminde çıkıntı yapmasıyla görülen, düzensiz astigmata ve görme azalmasına neden olan bir hastalıktır. Genellikle ikinci ve üçüncü onyıllarda ortaya çıkar ve dördüncü onyıla kadar ilerleyebilir. İki gözü tutar, ancak iki göz arasında fark olabilir. Hastalığın tanımı, evrelemesi ve tedavisi konusunda uluslararası uzlaşı raporları yayımlanmıştır.
Katarakt ameliyatında mercek gücü, korneanın eğriliği ve göz uzunluğu gibi ölçümlerle hesaplanır. Keratokonusta kornea eğriliği düzensiz ve bölgesel olarak değişken olduğu için bu ölçümler daha az güvenilirdir. Literatürde keratokonuslu gözde katarakt cerrahisi, ön segment cerrahisinin en zor durumlarından biri olarak tanımlanmaktadır.
Mercek gücü hesabı nasıl yapılır?
Yakın tarihli bir derlemeye göre keratokonusa özgü formüller (örneğin Barrett True-K ve Kane-KC), özellikle korneanın arka eğriliği ölçüldüğünde, geleneksel formüllere göre kırma doğruluğunu iyileştirmiştir. Ancak tahmin hataları normal gözlere göre hâlâ daha yüksektir. Bu, ameliyat sonrasında hedeflenen numaradan sapma olasılığının daha fazla olduğu anlamına gelir.
Keratokonus evresi ilerledikçe hesaplamanın zorluğu artar. Bu nedenle:
- Birden çok ölçüm cihazı ile kornea topografisi ve tomografisi birlikte değerlendirilir.
- Keratokonusa uygun formüllerle birden fazla hesap yapılır ve sonuçlar karşılaştırılır.
- Hedef numaranın hafif miyop veya farklı seçilmesi gerekebilir; bu hekimle önceden konuşulur.
- Ameliyattan sonra gözlük veya kontakt lens ihtiyacı kalabileceği baştan bilinmelidir.
Kornea şekli değişmiş gözlerde mercek hesabının neden farklı olduğunu daha önce lazer olanlarda mercek hesabı neden farklıdır? yazısında da bulabilirsiniz.
Hangi mercek türleri düşünülür?
Mercek seçimi, keratokonusun evresine ve korneanın düzenliliğine bağlıdır.
- Monofokal mercek: Tek bir mesafeye odaklanan bu merceklerde kalan numara için gözlük veya özel kontakt lens gerekebilir.
- Torik mercek: Astigmatı düzeltmeye yönelik mercektir. Bir derlemede, torik merceklerin dikkatle seçilmiş hafif ve orta olgularda etkili olduğu ve çoklu ölçüm hesaplayıcılarının astigmat tahminini iyileştirdiği belirtilmiştir; 2025 tarihli bir sistematik derleme de güvenlik ve kararlılığı doğrulamıştır. Torik mercekler hakkında genel bilgi için torik mercek nedir? yazısına bakabilirsiniz.
- Çok odaklı ve EDOF mercekler: Keratokonusta düzensiz kornea nedeniyle görüntü kalitesi bozulabilir ve kamaşma, halo gibi etkiler artabilir. Küçük açıklıklı mercekler odak derinliğini artırabilir, ancak keratokonusa özgü kanıt sınırlıdır. Bu mercekler genellikle çok seçilmiş durumlarda tartışılır.
Aşamalı yaklaşım ne anlama gelir?
Keratokonus ilerliyorsa, mercek ameliyatından önce korneayı sabitlemek amaçlı işlemler düşünülebilir. Çapraz bağlama (CXL), korneanın sertliğini artırarak hastalığın ilerlemesini durdurmayı hedefler. Orijinal "Dresden" protokolü, riboflavin emdirildikten sonra 30 dakika boyunca 3 mW/cm² şiddetinde UV-A uygulanmasını içerir ve genellikle en az 400 mikrometre kornea kalınlığı gerektirir; daha sonra daha kısa ve daha ince kornealarda uygulanabilen hızlandırılmış protokoller geliştirilmiştir. Gerektiğinde kornea içi halka segmentleri ve ileri evrelerde derin ön lameller keratoplasti (DALK) gibi aşamalı yaklaşımların güvenliği ve öngörülebilirliği artırdığı bildirilmiştir.
Kornea ameliyatları ile katarakt ameliyatı arasındaki sıra ve zamanlama kişiye göre değişir. Karar, korneanın kalınlığı, hastalığın ilerleme durumu ve kataraktın görmeyi ne kadar etkilediği birlikte değerlendirilerek verilir.
Ameliyatın kendisinde nelere dikkat edilir?
Ameliyatın temel adımları katarakt ameliyatı ile aynıdır; ayrıntı için katarakt ameliyatı nasıl yapılır? yazısına bakabilirsiniz. Keratokonuslu gözlerde sonuçlar daha az öngörülebilir olduğundan, ameliyat öncesi konuşmada hedeflenen numara, olası kalan numara ve gözlük veya kontakt lens ihtiyacı açıkça ele alınır. Ameliyattan sonra kornea durumu ve görme düzenli kontrollerle izlenir; keratokonusun kendi takibi de ayrıca sürdürülür.
Ameliyat sonrası beklentiler nasıl olmalı?
Keratokonuslu gözde katarakt ameliyatı, kataraktın yol açtığı bulanıklığı gidermeyi hedefler; ancak keratokonusun neden olduğu düzensiz astigmat devam edebilir. Bu nedenle ameliyattan sonra görme keskinliğinin, keratokonusu olmayan gözlerdeki kadar yüksek olmaması mümkündür. Gözlük, sert gaz geçirgen lens veya özel kontakt lensler gibi araçlar gerekebilir. Beklentinizi ameliyat öncesinde hekiminizle birlikte belirlemeniz, sonuçtan duyacağınız memnuniyeti etkileyen önemli bir unsurdur.
Gizli keratokonus ve başka durumlar
Bazı kişilerde keratokonus daha önce fark edilmemiş olabilir. Özellikle lazer ameliyatı öncesi taramada saptanan erken veya gizli keratokonus, o ameliyat için engel olabilir; bu konuyu gizli keratokonus lazer ameliyatına engel mi? yazısında anlattık.
Hangi durumlarda acil olarak başvurmalıyım?
Ameliyattan sonra ani görme kaybı, şiddetli göz ağrısı, gözün önünde perde inmesi, artan kızarıklık veya aniden artan ışık çakmaları görürseniz hemen hekime başvurun.
Sıkça Sorulan Sorular
Keratokonusum varsa katarakt ameliyatı olabilir miyim?
Evet, olabilirsiniz; ancak hesaplama ve planlama daha zordur. Hekiminiz korneanızın durumuna göre bir plan yapar.
Ameliyattan sonra gözlük gerekir mi?
Gerekebilir. Keratokonuslu gözlerde sonuçlar normal gözlere göre daha az öngörülebilir olduğundan, kalan numara için gözlük veya özel lens gerekebilir.
Çapraz bağlama kataraktı da tedavi eder mi?
Hayır. Çapraz bağlama korneayı güçlendirmeyi hedefler, kataraktı tedavi etmez. Katarakt için ameliyat gerekir.
Çok odaklı mercek takılabilir mi?
Genellikle ihtiyatla yaklaşılır; düzensiz kornea görüntü kalitesini bozabilir ve keratokonusa özgü kanıt sınırlıdır. Bu karar muayeneden sonra verilir.
Bilimsel kaynaklar
- Sarnicola C, Sarnicola E, Sarnicola V. Cataract surgery in keratoconus: current challenges and future directions. Curr Opin Ophthalmol. 2026. PMID: 41175387
- Gonzalez-Salinas R, Franco JJ, Reyes-Luis JL, et al.. Cataract surgery in patients with underlying keratoconus: focused review. J Cataract Refract Surg. 2023. PMID: 36194107
- Yahalomi T, Achiron A, Hecht I, et al.. Refractive Outcomes of Non-Toric and Toric Intraocular Lenses in Mild, Moderate and Advanced Keratoconus: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Clin Med. 2022. PMID: 35566583
- Hafezi F, Kling S, Hafezi NL, et al.. Corneal cross-linking. Prog Retin Eye Res. 2025. PMID: 39681212



