OCT-A (Optik Koherens Tomografi Anjiyografi), retina ve koroiddeki damar ağını ve kan akımıyla ilişkili değişiklikleri görüntülemek için kullanılan non-invaziv bir göz görüntüleme yöntemidir. Özellikle diyabetik retinopati, retinal damar tıkanıklıkları ve yaşa bağlı makula dejenerasyonunda damar yapısının değerlendirilmesine yardımcı olur.
OCT*nin retina ve makula dokularının yapısal özelliklerini ayrıntılı şekilde değerlendirmesine karşılık OCT-A, bu bölgelerdeki mikrovasküler yapıya odaklanır.
OCT-A Nedir?
OCT-A, retina ve koroidde bulunan damar ağının görüntülenmesini sağlayan gelişmiş bir görüntüleme yöntemidir. Damar yoluyla kontrast madde verilmesini gerektirmeden kan akımıyla ilişkili sinyalleri analiz ederek farklı retina ve koroid katmanlarındaki damar yapılarının değerlendirilmesine yardımcı olur.
Bu özelliği sayesinde özellikle gözün arka bölümündeki küçük damarların ve mikrovasküler değişikliklerin incelenmesinde kullanılabilir.
OCT ile OCT-A Arasındaki Fark Nedir?
OCT ve OCT-A benzer teknolojik altyapılardan yararlansa da farklı bilgileri değerlendirmeye odaklanır. OCT esas olarak retina, makula ve diğer göz dokularının yapısal özelliklerini gösterirken OCT-A damar ağı ve kan akımıyla ilişkili değişikliklerin değerlendirilmesine odaklanır.
| Özellik | OCT | OCT-A |
|---|---|---|
| Temel olarak neyi gösterir? | Göz dokularının yapısal özelliklerini | Retina ve koroiddeki damar ağını |
| Ana kullanım amacı | Doku katmanlarını ve yapısal değişiklikleri değerlendirmek | Damar yapısını ve mikrovasküler değişiklikleri değerlendirmek |
| Damar değerlendirmesi | Yapısal görüntüleme üzerinden değerlendirme | Damar ağının görüntülenmesine odaklanır |
| Kontrast madde | Gerekmez | Gerekmez |
| Kullanım alanları | Retina, makula, glokom ve çeşitli göz hastalıkları | Diyabetik retinopati, retinal damar tıkanıklıkları ve makula-koroid damar değişiklikleri |
| FFA'nın yerini tamamen alır mı? | Hayır | Hayır; özellikle damar sızıntısının değerlendirilmesi gerektiğinde FFA gerekebilir |
Bu nedenle OCT ve OCT-A birbirinin alternatifi değil, gerektiğinde birbirini tamamlayan görüntüleme yöntemleridir.
OCT-A Nasıl Çalışır?
OCT-A, dokulardan elde edilen optik sinyallerdeki değişimleri analiz ederek hareketli kan hücrelerinin bulunduğu damar yapılarını ortaya çıkarmaya yardımcı olur. Böylece retina ve koroidin farklı derinliklerindeki damar ağları ayrı ayrı değerlendirilebilir.
İnceleme sırasında kontrast madde enjeksiyonu gerekmez. Elde edilen görüntülerde damar yoğunluğu, damar ağının düzeni ve bazı hastalıklarda ortaya çıkan mikrovasküler değişiklikler incelenebilir.
Bununla birlikte göz hareketleri, görüntüleme artefaktları ve görüntü kalitesi değerlendirmeyi etkileyebilir. Bu nedenle OCT-A bulguları tek başına değil, göz muayenesi ve gerektiğinde diğer görüntüleme yöntemleriyle birlikte değerlendirilir.
OCT-A Hangi Göz Hastalıklarında Kullanılır?
OCT-A özellikle retina ve makula bölgesindeki damar değişikliklerinin değerlendirilmesinde kullanılır. Hangi hastalıkta ve ne amaçla kullanılacağı, hastanın klinik bulgularına göre belirlenir.
Diyabetik Retinopati*
Diyabetik retinopatide retina damarlarındaki mikrovasküler değişiklikler hastalığın önemli bulguları arasındadır. OCT-A, damar yoğunluğundaki ve damar ağındaki değişikliklerin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Bu nedenle diyabete bağlı retina değişikliklerinin değerlendirilmesi ve takibinde diğer tetkiklerle birlikte kullanılabilir.
Retinal Damar Tıkanıklıkları
Retinal damar tıkanıklıklarında kan akımının bozulduğu bölgelerde mikrovasküler değişiklikler ortaya çıkabilir. OCT-A, tıkanıklıktan etkilenen damar alanlarının ve retina içindeki dolaşım değişikliklerinin değerlendirilmesine yardımcı olur.
Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu
Özellikle neovasküler yaşa bağlı makula dejenerasyonunda makula bölgesinde anormal damar oluşumları görülebilir. OCT-A, bu damar ağlarının görüntülenmesine ve zaman içindeki değişikliklerinin takip edilmesine yardımcı olabilir.
Diğer Retina ve Koroid Damar Değişiklikleri
OCT-A, damar yapısının klinik açıdan önemli olduğu farklı retina ve koroid hastalıklarında da yardımcı bir görüntüleme yöntemi olarak kullanılabilir. Bazı durumlarda damar ağındaki değişikliklerin ayrıntılı olarak değerlendirilmesi, hastalığın takibine katkı sağlayabilir.
OCT-A'nın Avantajları Nelerdir?
OCT-A'nın önemli avantajlarından biri, damar görüntülemesinin kontrast madde enjeksiyonu olmadan gerçekleştirilebilmesidir.
Başlıca avantajları:
-
Retina ve koroid damar ağını farklı derinliklerde değerlendirmeye yardımcı olur.
-
Mikrovasküler değişikliklerin incelenmesini sağlar.
-
Kontrast madde enjeksiyonu gerektirmez.
-
Gerektiğinde takip incelemelerinde kullanılabilir.
-
OCT gibi diğer görüntüleme yöntemlerinden elde edilen bilgileri tamamlayabilir.
Bununla birlikte OCT-A'nın bazı sınırlılıkları vardır. Görüntüleme sırasında oluşan hareket artefaktları ve düşük görüntü kalitesi değerlendirmeyi zorlaştırabilir. Ayrıca OCT-A, damar sızıntısını doğrudan göstermez.
OCT-A Göz Anjiyosunun Yerine Geçer mi?
OCT-A, her durumda göz anjiyosu olarak bilinen FFA*'nın yerini almaz.
OCT-A damar ağının ve kan akımıyla ilişkili değişikliklerin görüntülenmesinde avantaj sağlarken damar sızıntısını doğrudan göstermez. FFA ise damar içerisine verilen floresein kontrast madde aracılığıyla dolaşımı ve damar geçirgenliği ile sızıntı gibi bulguları değerlendirmeye yardımcı olur.
Bu nedenle bazı hastalarda OCT-A yeterli bilgi sağlayabilirken, özellikle damar sızıntısının değerlendirilmesi gereken durumlarda FFA gibi farklı görüntüleme yöntemlerine ihtiyaç duyulabilir.
OCT-A Ne Zaman İstenir?
OCT-A, retina veya koroid damar yapısının ayrıntılı olarak değerlendirilmesine ihtiyaç duyulduğunda istenebilir. Özellikle diyabetik retinopati, retinal damar tıkanıklıkları ve makula bölgesindeki damar değişikliklerinin değerlendirilmesinde yardımcı olabilir.
Ancak OCT-A'nın gerekli olup olmadığı yalnızca hastalığın adına göre belirlenmez. Göz muayenesindeki bulgular, hastanın şikâyetleri ve gerekli görülen diğer tetkikler birlikte değerlendirilerek uygun görüntüleme yöntemi seçilir.
Sık Sorulan Sorular
OCT-A çekimi ağrılı mıdır?
OCT-A non-invaziv bir görüntüleme yöntemidir ve damar yoluyla kontrast madde verilmesini gerektirmez. Görüntüleme sırasında hastanın cihaz karşısında belirlenen noktaya bakması yeterlidir.
OCT-A ile damar tıkanıklığı görülebilir mi?
OCT-A, retinal damar tıkanıklığına bağlı mikrovasküler değişikliklerin ve etkilenen damar alanlarının değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Bulgular diğer muayene ve görüntüleme sonuçlarıyla birlikte yorumlanır.
OCT-A ile OCT aynı şey midir?
Hayır. OCT esas olarak göz dokularının yapısal özelliklerini değerlendirirken OCT-A retina ve koroiddeki damar ağına ve kan akımıyla ilişkili değişikliklere odaklanır.
OCT-A ile göz anjiyosu aynı mıdır?
Hayır. OCT-A kontrast madde kullanılmadan damar ağını görüntüler. FFA ise damar içerisine verilen floresein kontrast madde aracılığıyla dolaşımı ve özellikle damar sızıntısını değerlendirmeye yardımcı olur.
OCT-A tek başına tanı koydurur mu?
Her zaman değil. OCT-A önemli görüntüleme bilgileri sağlayabilir ancak sonuçlar göz muayenesi ve gerektiğinde diğer tetkiklerle birlikte değerlendirilir.
-PubMed – Clinical Applications of OCT Angiography
editör iletişim: originstudio.team@gmail.com