Kısa cevap
Fakik göz içi lens (ICL), doğal mercek yerinde bırakılarak iris ile mercek arasına yerleştirilen ince bir lenstir. Korneadan doku almaz. Genellikle orta ve yüksek miyopide, kornea lazer için uygun olmadığında düşünülür. Uygunluk; göz ön bölümü ölçüleri, yaş ve göz sağlığına göre muayeneyle belirlenir.
Fakik göz içi lens, doğal merceğe dokunmadan gözün içine yerleştirilen ek bir mercektir. Bu gruptaki en yaygın örnek, implante edilebilir kollamer lens, yani ICL'dir. Korneadan doku almadığı için lazerin uygun olmadığı bazı durumlarda, özellikle yüksek miyopide bir seçenek olarak değerlendirilir.
ICL nedir ve nasıl çalışır?
"Fakik" sözcüğü, doğal merceğin yerinde kaldığını anlatır. ICL, iris ile doğal mercek arasındaki arka kamaraya yerleştirilen, esnek ve çok ince bir lenstir. Katlanabildiği için küçük bir kesiden gözün içine girer ve orada açılır. Lens, gözün kırma gücüne katkı yaparak ışığın retinaya doğru odaklanmasına yardımcı olur.
Lazer yöntemlerinde korneanın şekli değiştirilir; ICL'de ise korneaya dokunulmaz ve ek bir optik parça eklenir. Bu, iki yaklaşımın temel farkıdır. Yüksek miyopiye yönelik seçenekleri yüksek miyopide hangi seçenekler var yazısında karşılaştırmalı olarak bulabilirsiniz.
Lensin ortasındaki küçük bir delik, göz içi sıvısının lens çevresinde dolaşmasını kolaylaştırır. Son kuşak tasarımların kararlı sonuçlar verdiği ve yan etki oranlarının çok düşük bildirildiği derlemelerde belirtilmektedir. Dünya genelinde iki milyondan fazla ICL takıldığı bildirilmektedir.
ICL kimlere uygulanır?
ICL genellikle orta ve yüksek derecede miyopisi olan kişilerde düşünülür. Aşağıdaki durumlar lensin gündeme gelmesine yol açabilir:
- Numara yüksek olduğu için lazerde çok fazla doku alınması gerektiğinde.
- Kornea ince olduğunda veya kornea haritasında lazere engel bir bulgu bulunduğunda.
- Gözün ön bölümünün yapısı lens yerleştirmeye uygun olduğunda.
Kornea ölçümlerinin neden önemli olduğunu lazer öncesi kornea tetkikleri yazısında okuyabilirsiniz. İnce korneada lazerin hemen elenmediğini ise ince korneada lazer gerçekten riskli mi yazısından öğrenebilirsiniz.
Herkes ICL için uygun değildir. Gözün ön bölümü yeterince derin değilse veya kornea iç tabakasında sorun varsa, lens uygun olmayabilir. Ayrıca belirli göz hastalıkları, yaş ve numaranın kararlılığı da karar verirken gözetilir. Muayenede göz içi basıncı, gözün iç yapısı ve retina da kontrol edilir; çünkü ameliyat öncesinde bu alanlarda bir sorun saptanırsa önce o sorunun ele alınması gerekebilir.
Lens boyutu neden bu kadar önemlidir?
ICL'nin başarısı büyük ölçüde doğru boyutun seçilmesine bağlıdır. Boyut yanlış olursa lens, doğal mercekle arasında olması gereken mesafeyi koruyamaz. Bu mesafeye "vault" yani kubbe yüksekliği denir. Derlemelere göre çok düşük veya çok yüksek vault kendi başına bir komplikasyon sayılmaz, ancak komplikasyon riskini artırabilir.
Eskiden boyut seçimi, ön kamara derinliği ve cetvelle yapılan beyaz-beyaz mesafesi ölçümüne dayanırdı. Bugün optik koherens tomografi ve ultrason biyomikroskopi gibi görüntüleme yöntemleri, gözün içindeki ölçülerin daha ayrıntılı görülmesine olanak tanır. Yayımlanmış derlemelerde, bildirilen tüm boyutlandırma yöntemlerinin kabul edilebilir sonuçlar verdiği ve sulkus-sulkus ile beyaz-beyaz esaslı yöntemler arasında vault bakımından anlamlı fark bulunmadığı belirtilir. Bir araştırmada ise ön kamara derinliğinin, ameliyattan bir hafta sonraki vault üzerinde en büyük etkiye sahip olduğu gösterilmiştir.
ICL ile lazer arasında ne fark vardır?
Orta ve yüksek miyopide excimer lazer ile fakik lensleri karşılaştıran Cochrane incelemeleri bulunmaktadır. Küçük bir randomize çalışmada, iris tutuculu bir fakik lens ile femtosaniye lazerli LASIK karşılaştırılmış; düzeltmesiz görme ve hedefe yakınlık bakımından belirgin fark bulunmamıştır. Lens grubunda kontrast duyarlılığı daha iyi, kornea iç tabakası hücre sayısı ise daha düşük bulunmuştur. Bu bulgular, lensin kendine özgü avantajları ve izlem gerektiren yönleri olduğunu gösterir.
ICL ile iris tutuculu fakik lensleri karşılaştıran bir meta-analiz yedi çalışma ve 511 göz içerir. Düzeltmesiz uzak görme bakımından iki lens arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır.
Riskler ve takip nelerdir?
Her göz içi ameliyatta olduğu gibi ICL'de de risk vardır. Lensin konumuyla ilgili sorunlar, göz içi basıncında değişiklik, kornea iç tabakası hücrelerinde azalma, katarakt gelişimi ve nadiren enfeksiyon akla gelen başlıca durumlardır. Bu nedenle ICL sonrasında düzenli kontroller gerekir ve kontroller yıllarca sürdürülür.
Ameliyat sonrasında ani görme kaybı, şiddetli göz ağrısı, belirgin kızarıklık, ışık çakmaları veya perde inmesi hissi olursa beklemeden bir göz hekimine başvurun.
ICL ileride yapılacak ameliyatları etkiler mi?
ICL, doğal merceğin yerinde kalmasını sağladığından yakın görmeyi etkileyen yaşa bağlı değişimleri durdurmaz. İleri yaşlarda katarakt gelişirse lens çıkarılabilir ve katarakt ameliyatı yapılabilir. Mercekle ilgili ileri dönem seçenekleri refraktif lens değişimi nedir yazısında anlatılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
ICL gözde fark edilir mi?
Lens gözün içinde olduğundan genellikle hissedilmez ve dışarıdan görülmez. Ameliyat sonrası ilk günlerde geçici rahatsızlık olabilir.
ICL gerekirse çıkarılabilir mi?
Evet. Lens gerektiğinde cerrahi olarak çıkarılabilir veya değiştirilebilir. Bu karar hekimle birlikte verilir.
ICL, lazerden daha mı güvenlidir?
İki yöntemin riskleri farklıdır ve biri diğerinden genel olarak üstün diye söylenemez. Seçim, kişinin göz yapısına göre yapılır.
ICL katarakta yol açar mı?
Katarakt, fakik göz içi lenslerle ilişkilendirilen olası bir risktir. Bu nedenle düzenli kontrol ve lens boyutunun doğru seçilmesi önemlidir.
Bilimsel kaynaklar
- Packer M. Meta-analysis and review: effectiveness, safety, and central port design of the intraocular collamer lens. Clin Ophthalmol. 2016. PMID: 27354760
- Thompson V, Cummings AB, Wang X. Implantable Collamer Lens Procedure Planning: A Review of Global Approaches. Clin Ophthalmol. 2024. PMID: 38601168
- Di Y, Li Y, Luo Y. Prediction of Implantable Collamer Lens Vault Based on Preoperative Biometric Factors and Lens Parameters. J Refract Surg. 2023. PMID: 37162400
- Liang GL, Wu J, Shi JT, et al.. Implantable collamer lens versus iris-fixed phakic intraocular lens implantation to correct myopia: a meta-analysis. PLoS One. 2014. PMID: 25115906



